Chuùng ta ñang boû queân nhöõng giaác mô?

 Nhö moät ngöôøi laïc loõng vaø haõo huyeàn giöõa thôøi ñaïi mình ñang soáng, trong ngaøy ñaàu cuûa naêm môùi, toâi caát tieáng hoûi: “Coù ai chuaån bò nhöõng haït gioáng cuûa giaác mô khoâng?’

  Caâu hoûi naøy khoâng phaûi baây giôø môùi coù trong toâi maø ñaõ coùtöø laâu.  Toâi vaø khoâng ít ngöôøi ñaõ caát tieáng nhöng ñaùp laïi laø söï hôø höõng nhö laø khoâng ai nghe thaáy.  Hay noùi chính xaùc hôn laø quaù ít ngöôøi nghe thaáy hoaëc nghe thaáy nhöng hoï ñaõ boû ñi, bôûi hai töø ‘giaác mô’ vang leân nhö chaúng coù yù nghóa gì, chaúng laøm ai thaáy rung ñoäng.  Giaác mô laø gì maø sao toâi laïi phaûi noùi ñeán nhö moät noãi daøy voø khoân nguoâi trong khi haàu heát chuùng ta bò cuoán vaøo söï meâ ñaém cuûa nhöõng lôïi ích cuï theå nhìn ñöôïc trong maét vaø caàm ñöôïc trong tay?

  Toâi chæ muoán chuùng ta chæ döøng laïi moät khaéc cuûa moät naêm ñeå nhìn vaøo chính moãi ngoâi nhaø cuûa chính chuùng ta vaø töï hoûi: “Coù bao giôø chuùng ta noùi vôùi nhau trong moät buoåi toái naøo ñoù veà nhöõng giaác mô cuûa mình.  Vaø chuùng ta, nhöõng ngöôøi thaáu hieåu ñôøi soáng naøy, seõ giaät mình nhaän ra raèng: ñaõ töø laâu, töø laâu laém roài, chuùng ta khoâng coøn noùi veà nhöõng giaác mô cuûa moãi chuùng ta nöõa.

  Seõ khoâng ít ngöôøi leân tieáng noùi vôùi toâi baèng moät cöû chæ khoù chòu hoaëc baèng moät aâm gioïng mæa mai raèng: “Ngöôi cöù tieáp tuïc gieo caùi thöù haït gioáng ñoù cuûa ngöôi.  Coøn ta, ta chaúng caàn thöù haït gioáng ñoù ñeå laøm gì.”  Ñuùng vaäy.  Quaù nhieàu ngöôøi khoâng bao giôø hình dung ra thöù haït gioáng ñoù vaø khoâng heà tin thöù haït gioáng ñoù coù chuùt yù nghóa gì ñoù vôùi cuoäc soáng cuûa hoï. Nhöng ñaáy chính laø söï laàm laïc.  Vaø söï laàm laïc naøy hình nhö cuõng khoâng bao giôø hieän roõ ñeå noùi veà chính noù vôùi nhöõng ngöôøi bò noù laøm cho u aån vaø hoaûng loaïn.

  Coù moät söï kieän trong naêm 2008 dieãn ra treân theá giôùi  laøm toâi suy nghó maõi.  Ñoù chính laø cuoäc baàu cöû toång thoáng Myõ.  Moät ngöôøi ñaøn oâng da maøu coøn raát treû vaø ít danh tieáng ñaõ trôû thaønh toång thoáng Myõ, oâng Barack Obama.  Khoâng ít ngöôøi nhaàm töôûng raèng oâng ñöôïc baàu laøm toång thoáng Myõ laø do söï thaêng hoa cuûa chuû nghóa bình ñaúng saéc toäc.

  Obama gieo trong loøng ngöôøi Myõ giaác mô veà söï thay ñoåi cuûa nhöõng ngöôøi ñang hoaûng sôï vaø voâ voïng, nhöng thöïc teá, chuû nghóa phaân bieät chuûng toäc ôû Myõ, theo nhöõng nhaø hoaït ñoäng vaø nghieân cöùu xaõ hoäi, vaãn laø moät côn aùc moäng ñoái vôùi nhöõng ngöôøi da maøu.  Vaäy ñieàu gì ñaõ laøm cho moät daân toäc ñöôïc coi laø thöïc duïng nhaát ñaõ boû phieáu choïn Obama?  Ñoù laø bôûi trong moät ngaøy khi Obama ñi qua hoï thì hoï ïboãng nhaän ra nhöõng caùi caây cuûa giaác mô moïc leân loäng laãy trong taâm hoàn hoï.

  Baûn chaát vaø hieän thöïc cuûa nöôùc Myõ vaãn khoâng coù moät chuùt gì thay ñoåi khi Obama trôû thaønh toång thoáng.  Chæ coù moät thöù ñoåi thay.  Ñoù laø giaác mô cuûa ngöôøi Myõ veà moät töông lai ñeïp ñeõ traøn ngaäp chuû nghóa nhaân vaên.  Vaø hoï ñaõ ñi theo keû gieo nhöõng haït gioáng cuûa giaác mô vaøo con ngöôøi ñang hoaûng sôï vaø voâ voïng cuûa hoï.

  Neáu chuùng ta coù thôøi gian, chuùng ta seõ hoài töôûng laïi trong moät naêm chuùng ta ñaõ soáng nhö theá naøo trong chính ngoâi nhaø cuûa mình.  Toâi chæ noùi veà ngoâi nhaø cuûa moãi chuùng ta maø khoâng noùi ñeán nhöõng khoâng gian roäng lôùn hôn.

  Toâi chæ choïn löïa moät khoâng gian maø ôû ñoù chöùa ñöïng nhieàu lyù do nhaát ñeå moãi chuùng ta gieo nhöõng haït gioáng cuûa giaác mô vaøo chính maûnh ñaát cuûa taâm hoàn mình vaø cuûa nhöõng ngöôøi thaân beân caïnh chuùng ta.  Moät vieäc raát nhoû ñaõ maát ñi trong nhöõng ngoâi nhaø chuùng ta laøm toâi buoàn baõ vaø nuoái tieác.  Ñoù laø nhöõng buoåi toái maø nhöõng ngöôøi giaø keå cho nhöõng ñöùa treûnghe nhöõng caâu chuyeän coå tích.

  Treân moät böùc töôøng ñaõ cuõ ôû laøng chuøa toâi coù moät caâu noùi cuûa nhöõng ngöôøi noâng daân:  Ngöôøi yeâu thô vaø ta yeâu ngöôøi.

 Nhöng ngöôøi khoâng yeâu thô, ta phaûi yeâu ngöôøi hôn.  Thô ca ôû ñaây khoâng phaûi laø nhöõng baøi ca cuï theå.  Ñoù chính laø nhöõng giaác mô veà cuoäc soáng naøy, bôûi theá chuùng vöøa thöông vöøa lo sôï cho nhöõng keû khoâng mang trong mình nhöõng giaác mô ñeïp aáy.

  Veà nhöõng caâu chuyeän coå tích khoâng chæ laø nhöõng caâu chuyeän coå tích.  Ôû ñoù chöùa ñöïng nhöõng giaác mô ñeïp ñeõ vaø nhaân aùi veà theá giôùi quaù nhieàu beänh taät, nhieàu ñoùi reùt, nhieàu thuø haän, nhieàu baát traéc vaø nhieàu maùu chaûy cuûa chuùng ta.  Moät nhaø thô Haøn Quoác, xöù sôû cuûa nhöõng vaên minh vaø moät ñôøi soáng giaøu coù veà vaät chaát, ñaõ vieát:  “Ngaøy ngaøy chuùng ta töø coâng sôû trôû veà, gioáng loaøi boø saùt trôû veà ñaàm laày cuûa chuùng.”

  Khi taâm hoàn chuùng ta ñaõ vaéng nhöõng giaác mô, khi ñoâi caùnh cuûa taâm hoàn chuùng ta khoâng coøn da dieát ñaäp, thì chuùng ta baét ñaàu trôû veà theá giôùi cuûa hoang thuù ngay treân nhöõng con ñöôøng hieän ñaïi sieâu toác cuûa chuùng ta. Chuùng ta töôûng chuùng ta ñang bay leân veà phía aùnh saùng nhöng thöïc teá chuùng ta ñang moãi ngaøy chìm vaøo boùng toái cuûa duïc voïng.

  Haøng trieäu ñöùa treû ñang lôùn leân töø nhöõng ngoâi nhaø meät moûi cuûa chuùng ta.  Nhieàu luùc, chuùng ta trôû veà vaø nhìn thaät saâu vaøo ngoâi nhaø cuûa chính mình.  Chuùng ta môùi giaät mình kinh haõi vì söï hoang vaéng cuûa ngoâi nhaø.  Hoang vaéng bôûi ôû ñoù chæ laø moät caùnh röøng cuûa nhöõng voâ caûm:  tuû laïnh, tivi, ñoà goã, maùy röûa rau quûa, loø vi ba, maùy giaûm beùo, haøng thôøi trang . . . cuøng vôùi nhöõng tham voïng vaø möu moâ laøm chuùng ta maéc chöùng maát nguû vaø beänh hoang töôûng.

  Taát caû nhöõng thöù ñoù seõ chæ laø moät theá giôùi cheát neáu khoâng coù nhöõng con ngöôøi mang trong hoï nhöõng giaác mô ñeïp veà theá gian naøy.  Coù leõ vì theá maø nhieàu luùc chuùng ta noåi giaän, chuùng ta u uaát, chuùng ta hoaûng loaïn, chuùng ta töùc toái, chuùng ta ñieân roà . . . nhöng chuùng ta khoâng hieåu vì ñaâu.

   Nhöõng coâng daân töông lai cuûa chuùng ta seõ ra sao khi lôùn leân töø nhöõng ngoâi nhaø meät moûi vaø hoang vaéng aáy.  Chuùng ta ñaõ vaø ñang maéc moät sai laàm heä troïng khi nghó raèng chuùng ta ñaõ mang laïi cho nhöõng ñöùa treû taát caû nhöõng gì chuùng caàn.  Chuùng ta ñoå vaøo nhöõng ñöùa treû moïi thöù vaät chaát toát nhaát nhö quaàn aùo, thöïc phaåm, ñoà chôi vaø caû caùc thaày coâ.

  Taïi sao toâi goïi caùc thaày coâ laø moät thöù vaät chaát?  Bôûi coù khoâng ít nhöõng thaày coâ chæ coi nhöõng ñöùa treû nhö moät caùi oå cöùng computer hay moät caùi USB ñeå naïp taát caû nhöõng gì töø giaùo aùn, giaùo trình cuûa hoï.  Hoï chæ truyeàn vaøo nhöõng ñöùa treû nhöõng coâng thöùc vaø nhöõng ñònh nghóa voâ caûm gioáng nhö ngöôøi ta caøi ñaët moät chöông trình cho moät caùi maùy.  Vaø nhöõng ñöùa treû chæ laø nhöõng coâng cuï ñeå thoûa maõn duïc voïng cuûa chính nhöõng ngöôøi laøm cha meï, laøm thaày coâ maø thoâi.

  Nhöng chuùng ta, nhöõng baäc cha meï, nhöõng baäc thaày coâ vaãn luoân luoân töï tin raèng:  nhöõng ñöùa treû ñang ngoan ngoaõn nghe lôøi chuùng ta ôû nhaø, ôû lôùp laø nhöõng con ngoan, troø gioûi.  Thöïc ra, chæ coù thaân xaùc chuùng ñang ôû tröôùc chuùng ta.  Coøn taâm hoàn chuùng ñaõ rôøi boû theá gian maø chuùng ta khoâng laøm sao nhaän bieát ñöôïc ñieàu ñoù.

   Coù bao nhieâu ngöôøi meï, ngöôøi cha hay thaày coâ noùi cho chuùng nghe veà nhöõng ñieàu kyø dieäu ôû ngay beân ngoaøi  oâ cöûa phoøng nguû vaø phoøng hoïc cuûa chuùng.  Khoâng.  Chuùng ta ñaõ queân laõng ñieàu aáy töï laâu roài.  Vaø chính theá maø khi nhöõng ñöùa treû sa vaøo nhöõng haønh ñoäng hoang thuù thì chuùng ta khoâng hieåu vì sao laïi nhö vaäy.

  Khoâng chæ trong nhöõng ngoâi nhaø cuûa chuùng ta maø trong töøng lôùp hoïc vaø nhieàu nôi choán khaùc, chuùng ta khoâng ñöôïc nhìn thaáy boùng daùng vaø gioïng noùi cuûa nhöõng ngöôøi gieo nhöõng haït gioáng cuûa giaác mô vaøo nhöõng ñöùa treû vaø vaøo chính chuùng ta.  Neáu baïn ñeå yù, baïn seõ thaáy khoâng ít nhöõng ñöùa treû khi baét ñaàu taäp noùi ñaõ ngaøy ngaøy phaûi phaùt aâm hoaëc phaûi nghe nhöõng töø vöïng chæ vaät chaát, chæ tính sôû höõu vaø cuûa chuû nghóa thöïc duïng.

  Chuùng ta môùi chæ lo sôï ñeán söï ñau oám sinh hoïc cuûa nhöõng ñöùa treû vaø boû ra taát caû tieàn cuûa ñeå chaïy chöõa söï ñau oám naøy trong khi ñoù laïi quaù ít lo sôï nhöõng côn ñau oám tinh thaàn cuûa chuùng.  Vaø neáu chuùng ta coù lôø môø nhaän ra nhöõng côn ñau oám taâm hoàn cuûa nhöõng ñöùa treû thì chuùng ta cuõng khoâng bieát phaûi chaïy chöõa theá naøo.

   Bôûi chuùng ta ñaõ laõng queân nhöõng giaác mô cuûa chính mình.  Vaø khi chuùng ta xoøe baøn tay cuûa taâm hoàn chuùng ta ra, chuùng ta chaúng thaáy moät haït gioáng naøo cuûa giaác mô trong caû hai loøng baøn tay aáy.  Chuùng ta khoâng bieát laáy gì ñeå chöõa chaïy côn ñau oám tinh thaàn aáy cuûa chính chuùng ta vaø cuûa nhöõng ñöùa treû, nhöõng chuû nhaân töông lai cuûa theá gian naøy.  Cho ñeán luùc ñoù, chuùng ta môùi nhaän ra raèng: chuùng ta thöïc söï laø nhöõng keû voâ cuøng ngheøo ñoùi.

Ngaøy 05 thaùng Gieâng 09

Nguyeãn Quang Thieàu