Hoïc theo haïnh Toå Sö

Ñaïi sö Trieät Ngoä daïy: “Thaät vì sanh töû, phaùt loøng Boà Ñeà, duøng tín nguyeän saâu, trì danh hieäu Phaät.  Möôøi saùu chöõ naøy laø cöông toâng gieàng moái cuûa phaùp moân nieäm Phaät.  Neáu khoâng phaùt loøng chaân thaät thieát tha vì noãi khoå sanh töû thì taát caû lôøi khai thò ñeàu phuø phieám, bôûi vì taát caû söï khoå trong ñôøi naøy khoâng gì hôn laø vieäc sanh töû.  Chuùng ta töø voâ löôïng kieáp ñeán nay, soáng cheát, cheát soáng, ra khoûi baøo thai naøy laïi chui vaøo moät baøo thai khaùc, boû lôùp da naøy laïi mang moät lôùp da khaùc, khoå naõo quaù nhieàu khoâng kham noåi, huoáng chi töï mình chöa thoaùt luaân hoài, laøm sao traùnh khoûi ñoïa laïc?  Than oâi, khi moät nieäm sai laàm lieàn rôi vaøo ba ñöôøng ñòa nguïc, ngaï quæ, suùc sanh, deã tôùi maø khoù lui chaân, chòu ñoïa ñaøy khoå ñau kieáp kieáp!  Cho neân ñaïi chuùng phaûi heát söùc lo sôï maø nghó ñeán vaán ñeà sanh töû nhö chòu tang cha meï, nhö cöùu löûa ñoát treân ñaàu maø gaéng coâng chuyeân tinh tu taäp; ta ñaõ khoå vì söï soáng cheát maø caàu thoaùt ly, phaùt loøng töø bi tin töôûng ñeán taát caû muoân loaøi cuõng ñau khoå nhö vaäy.  Chuùng sanh cuøng ta ñoàng moät baûn theå, laø cha meï ta trong nhieàu kieáp, laø chö Phaät ñôøi vò lai, neáu chaúng phaùt taâm cöùu ñoä, chæ caàu giaûi thoaùt rieâng mình thì ñoái vôùi tình coù choã chöa an, ñoái vôùi lyù coù ñieàu thieáu soùt.  Huoáng chi chaúng phaùt ñaïi taâm thì ngoaøi khoâng theå caûm thoâng vôùi Phaät, trong khoâng theå kheá hôïp vôùi taùnh chaân, treân khoâng theå troøn quaû Boà Ñeà, döôùi khoâng theå ñoä khaép muoân loaøi.  Nhö theá laøm sao baùo aân nhieàu kieáp, laøm sao giaûi thích oan gia nhieàu ñôøi, laøm sao thaønh töïu caên laønh gieo troàng töø xöa, laøm sao saùm tröø toäi nghieäp oan khieân taïo ra veà tröôùc?  Vaø nhö theá thì tu haønh choã naøo cuõng gaëp chöôùng duyeân, duø cho coù thaønh töïu thì cuõng chæ laø quaû vò thaáp, cho neân phaûi xöng taùnh phaùt loøng Boà Ñeà vaäy.”

 

          Ñoù laø moät trong soá raát nhieàu lôøi khai thò cuûa chö Toå maø Minh Taâm toâi ñöôïc nghe trong suoát nhöõng buoåi coâng khoùa nieäm Phaät Thaäp Kyù Soá taïi chuøa Ñöùc Vieân (San Jose, CA).  Minh Taâm toâi coù thieän duyeân ñöôïc tham döï vaøo nhöõng khoaù tu nieäm Phaät naøy suoát ba thaùng Haï vaø cuoái Ñoâng 08, vaø caøng haïnh phuùc hôn laø ñöôïc choïn ñeå ñoïc laïi nhöõng lôøi khai thò cuûa chö Toå cho ñaïi chuùng cuøng nghe.

 

          Töøng lôøi, töøng chöõ, töøng caâu cuûa chö Toå daïy nhö tieáng ñaïi hoàng chung vang leân giöõa ñeâm tröôøng taêm toái, nhö dao cöùa vaøo tim, nhö muoái chaø xaùt vaøo veát thöông ræ maùu, ñaùnh ñoäng vaøo taâm thöùc noâng noåi ñaày voïng töôûng chao ñaûo cuûa keû ngu muoäi naøy, khieán toâi chôït böøng tænh côn moäng daøi suoát maáy chuïc naêm tröôøng trieàn mieân dong ruoãi theo caûnh traàn hö huyeãn.

 

          Nhôù laïi ngaøy xöa, Minh Taâm toâi, moät con ngöôøi coøn beù nhoû, vò trí xaõ hoäi raát nhoû, hoïc vaán kieán thöùc laïi caøng nhoû hôn nöõa, nhöng lyù töôûng laïi quaù to lôùn, chí höôùng cuõng to lôùn vaø caùi Ta (coàng keàng moâng muoäi) laïi caøng to lôùn hôn nöõa . . . toâi nghe noùi laøm Sö  coù nghóa laø laøm Thaày trôøi ngöôøi (thieân nhaân chi ñaïo sö), theá laø treân ñaàu choàng theâm moät caùi ñaàu to lôùn, toâi mang theo caû caùi khoái vuõ truï lyù töôûng ‘laøm thaày thieân haï’ ñoù vaø caùi chí khí ngaïo ngheã ‘caét aùi töø thaân’ xuaát gia, böôùc vaøo chuøa vaø aâm thaàm vaïch saün cho mình nhöõng phöông phaùp qui moâ ñeå xoâng pha nghieân cöùu laõnh vöïc kinh ñieån.

 

          OÂi! Vuõ truï trong toâi sao maø to lôùn theá, sao maø bao la theá, treân caùi hình theå caàu voàng naêm saéc kia chæ coù mình toâi bay löôïn, oâi, toâi caûm thaáy toâi anh huøng quaù, toâi vó ñaïi quaù, daùm caét boû maùi toùc daøi chaám löng vaø daùm aên chay ñeå laøm “Sö” nöõa, trong khi ñaùm baïn hoïc cuøng lôùp cuûa toâi khi ra tröôøng ñeàu taát baät vaát vaû: ngöôøi thì chaïy choït ñeå tìm moät vieäc laøm hôïp yù xöùng danh, keû thì vöông mang sôïi daây tình aùi laäp gia ñình, vaø cuõng coù ngöôøi möu caàu xa hôn bay luoân ra nöôùc ngoaøi taïo döïng con ñöôøng danh lôïi ngheânh ngang . . . oâi, chæ coù mình toâi, chæ coù mình toâi laø daùm ra ñi quyeát tìm Chaân Lyù!

 

          Toâi khoâng thích hoïc caùc boä kinh Nam Taïng maø chæ thích tuïng hay nghe giaûng caùc boä kinh Ñaïi Thöøa Phaùp Hoa, Hoa Nghieâm, Kim Cang, v.v.  Toâi cuõng raát say meâ hình aûnh coâ ñôn cuûa Phaät treân tay chæ coù moät bình baùt ñi khaép vaïn daëm ñöôøng xa truyeàn trao chaân lyù hay böôùc ñi ñoäc haønh cuûa ñaïi sö Vónh Gia Huyeàn Giaùc . . . vaø caùi Ta ngaïo ngheã ñoù cuûa toâi laïi caøng ngaát ngöôõng hôn khi toâi hoïc thaàn chuù Laêng Nghieâm, töôûng töôïng dieãn ñaït hình aûnh moät “nhaø sö nöõ hieäp” ñaày khí phaùch hieân ngang xoâng pha vaøo choán ñòa nguïc toái taêm hay coõi ñôøi nhieàu gian khoå khoù khaên nhö lôøi theä nguyeän cuûa ngaøi A Nan: “Nguõ tröôïc aùc theá theä tieân nhaäp, nhö nhöùt chuùng sanh vò thaønh Phaät, chung baát ö thöû thuû Neâ Hoaøn . . .” vì theá vaøo nhöõng buoåi coâng phu khuya, aâm thanh chaùt chuùa cuûa toâi laán aùt heát caû ñaïi chuùng, oàm oàm keâu gaøo leân nhöõng caâu theä nguyeän ñoù nhö phoâ baøy cho Ñöùc Phaät bieát roõ laø “Phaät ôi, con ñaây, con laø ngöôøi saün saøng nhaûy vaøo daàu soâi löûa boûng ñeå cöùu khoå chuùng sinh, y nhö ngaøi A Nan ñaõ laäp theä, con ñaây, chính con ñaây!!” vaø moãi laàn ñöôïc noùi vôùi Phaät nhö vaäy, ñöôïc phoâ dieãn ra caùi “ñaïi huøng taâm” nhö vaäy, toâi nhö khoûe haún ra, saûng khoaùi laï thöôøng, taâm traïng cöù bay boång laâng laâng chín taàng maây (vì traïng thaùi sung maõn ñoù, ñaïi chuùng ôû chuøa ñaõtaëng toâi bieät hieäu ‘Hoäi Tröôûng Am Maây Nguû’ hay ‘Keû gaùc coång thieân ñöôøng’), vaø nhöõng thieân Tyø Ni Nhaät Duïng, Caûnh Saùch, Oai Nghi, caùc thôøi khoùa, saùm nguyeän, v.v. maø Sö Phuï chuùng toâi baét phaûi hoïc thuoäc, ñeàu ñöôïc toâi ngaáu nghieán, chaát ñaày caùi buïng tham caàu vó ñaïi cuûa toâi . . . vaø caøng töï maõn vôùi chính mình bao nhieâu, caùi Ta trong toâi caøng baønh tröôùng kinh khuûng leân ñeán noãi toâi chæ thaáy coù mình toâi laø gioûi nhaát chuøa.

 

          Toâi thöùc hoâm, thöùc khuya, chong ñeøn mieät maøi vôùi saùch vôû.  Toâi tìm toøi trong thö vieän tröôøng, toâi luïc laïo nhöõng choàng saùch cuõ. . . mong tìm thaáy nhöõng dieãn dòch hay giaûi thích nhöõng thuaät ngöõ Phaät giaùo, nhöõng yù töù thaâm saâu, nhöõng caên nguyeân nghóa lyù vi dieäu u huyeàn trong kinh ñieån ñeå chöùng toû cho caùc huynh ñeä ñoàng moân hay caùc Phaät töû caùi khaû naêng kieán thöùc Phaät giaùo cuûa toâi.  Khi baét gaëp nhöõng caùi nhìn chieâm ngöôõng hay soi moùi nghi ngôø, nhöõng caâu noùi khen taëng thaùn phuïc, toâi giaû vôø khieâm toán nhöng thaáy caû caùi loã muõi nôû to ra tröôùc maét, phaäp phoàng hít vaøo heát nhöõng aâm thanh ngoït ngaøo khen ngôïi ñoù.  OÂi, sao nhöõng lôøi khen taëng cuûa ngöôøi ta môùi eâm tai laøm sao, môùi ngoït ngaøo deã chòu laøm sao!!  Vaø roài toâi cöù soáng hai maët nhö theá suoát nhöõng thaùng naêm daøi trong töï vieän.  Caùi theá giôùi beân trong cuûa toâi ñaày daãy nhöõng hình aûnh lyù töôûng, sieâu thöïc cuûa moät thieân ñöôøng toân giaùo. 

 

          Nhöõng naêm cuoái 80, böôùc vaøo thaäp kyû 90, thieân haï ñua nhau tu taäp thieàn: naøo thieàn Minh Saùt, thieàn Toå Sö, thieàn Nhö Lai, thieàn Trung Hoa, thieàn Nhaät Baûn . . . toâi cuõng lao vaøo, xuïc xaïo tìm kieám cho mình nhöõng coâng aùn xuaát chuùng.  Toâi cuõng thöïc taäp thieàn Soå Töùc, hít vaøo roät roät, thôû ra phì phoø, chaúng nhöõng theá, toâi laïi chæ taäp thieàn vaøo ban ñeâm cô, giöõa ñeâm khuya thanh vaéng, tieáng thôû phì phoø ñöùt quaõng cuûa toâi môùi khieán huynh ñeä tyû muoäi cuûa toâi neå sôï chöù!  Thieân ñòa ôi!  Trong soá huynh ñeä tyû muoäi, chæ coù moãi mình toâi laø daùm tu thieàn!  Toâi thôû, toâi hít, toâi suy taàm coâng aùn, toâi nhaém maét lim dim nhö  ñang bay vaøo Phi töôûng phi phi töôûng xöù. . . chaéc chaén moïi ngöôøi ñang neå phuïc toâi ñaây, chaéc chaén ai ai cuõng ñeàu phaûi cuùi ñaàu traàm troà nhöõng noå löïc ‘vó ñaïi, sieâu quaàn baït tuïy’ cuûa toâi ñaáy!!

 

          Boãng moät ngaøy kia, Thaày toâi cho goïi toâi ñeán lieâu phoøng, quan saùt toâi moät hoài, laéc ñaàu coù veû ngao ngaùn (laï nhæ!) thaät laâu, vaø buoâng ra moät caâu khieán toâi baøng hoaøng döïng toùc gaùy (duø chaúng coù sôïi naøo): “Chuù Taâm naøy (Thaày toâi hay goïi chuùng toâi laø caùc chuù nhö chuù tieåu, chuù ñieäu maëc duø chuùng toâi ñaõ thuï giôùi Tyø Khöu Ni ñaõ laâu), ñaù xanh gaëp chuù cuõng phaûi giaät mình nöõa laø toâi!”  Chæ coù moät caâu nhö vaäy, theá thoâi!

 

          OÂi, sao laïi theá nhæ?  Sao ñaù xanh gaëp toâi maø cuõng phaûi giaät mình? Toâi cöù suy nghó maõi maø chaúng hieåu yù nghó cuûa Thaày toâi ra sao caû?  Moät ñeâm noï, ñang ngoài coá taäp trung vaøo hôi thôû ñeå khoûi phaûi laên quay ra nguû, taâm thöùc toâi chôït böøng saùng leân, aaa . . . toâi bieát roài, ñoù laø moät coâng aùn, ñoù laø moät coâng aùn.  Thaày toâi, coù leõ ñaõ nhìn thaáy ñöôïc ‘caên cô traùc tuyeät’ cuûa toâi neân ñaõ cho moät coâng aùn ñeå phaù vôõ nghi tình.  Ñuùng theá, chaéc chaén laø theá!  OÂi, theá maø sao toâi laïi ngu muoäi ñeán theá nhæ?  Ñaõ laø coâng aùn thì laøm gì coù caâu traû lôøi!!  Tuyeät quaù, theá laø töø ngaøy ñoù, toâi laïi caøng tu thieàn döõ doäi hôn, caøng ra söùc thôû ra thaät maïnh, hít vaøo thaät saâu hôn, caøng lim dim thieàn ñònh hôn, caøng toû veû nhö ñang taäp trung naêng löïc vaøo moät khoái nghi, quyeát ñaäp vôõ noù, toâi ít noùi haún ñi, coù khi caû ngaøy chaúng muoán baét chuyeän vôùi ai caû, daùng traàm tö hôn, oai nghi ñónh ñaïc ra daùng veû laém . . .

 

          Moïi ngöôøi trong chuøa coù leõ nhö ñang toân troïng söï kieän ‘saép thaønh ñaïo’ cuûa toâi neân cuõng traùnh khoâng laøm toâi vöôùng baän, e deø tieáp xuùc vôùi toâi hôn.  Chæ coù sö tyû Minh Nghieâm laø ngaây thô, vì ôû chung moät lieâu, neân toû veû böùc xuùc cöù theo toâi hoûi thaêm hoaøi: “Naøy Minh Taâm, laøm sao theá, coù chuyeän gì khoâng, coù ñau yeáu gì khoâng, sao khoâng noùi naêng gì heát vaäy, v.v.?”  OÀ, thaät laø quaù ngaây thô, toâi khoù chòu laåm baåm trong mieäng: “Sao Chò laïi voâ taâm theá nhæ?  Theá Chò khoâng nhaän ra ñöôïc laø toâi saép söûa chöùng ñaéc thieàn cô hay sao ñaáy?  Thieät tình!!”

 

          Moät ñeâm khuya, toâi khoâng hít thôû nöõa vì caû ñaïi chuùng, sau maáy ngaøy chaáp taùc vaát vaû trong dòp Ñaïi Leã Phaät Ñaûn, ñaõ nguû vuøi töø sôùm roài, ñaâu coù ai thöùc maø nghe toâi bieåu dieãn nöõa neân toâi cuõng quô ñoïc moät tôø baùo Coâng An maø ngöôøi naøo ñoù ñaõ boû queân ñeå tìm giaác nguû mau hôn.  Boãng toâi baät ngoài daäy, hoát hoaûng vaø chôït run baén leân sau khi ñoïc qua moät ñoaïn tin töùc:

          Tin töø khaùm Chí Hoøa: Nhöõng teân tuø nhaân anh chò cuõ, ngoaøi nhöõng caùch thöùc ñaùnh ñaäp daõ man, ñaâm cheát ngöôøi khaùc baèng nhieàu thuû ñoaïn, khí cuï töï laøm, coøn phaùt kieán ra moät caùch gieát ngöôøi töø töø khaùc laø ñoát bao ni loâng vaø ñoå vaøo maét, leân ñaàu, vuøng haï boä hay tay chaân nhöõng tuø nhaân môùi khoâng chòu tuøng phuïc hay noäp tieàn cho chuùng.  Chaát loûng noùng boûng naøy coøn kinh khuûng hôn nöôùc soâi, noùng raát dai, phaù huûy toaøn dieän nhöõng boä phaän treân cô theå con ngöôøi, taïo ñau ñôùn khoâng cuøng . . . Moät ñaùm daõ thuù, khoâng coøn taùnh ngöôøi nöõa . . .

 

          Toâi lôïm gioïng muoán noân oeï ra maø khoâng noân möûa ra ñöôïc, coå hoïng toâi ñau thaét, buïng toâi quaën laïi, co boùp thaät maïnh, tim toâi ñaäp lieân hoài, toâi caûm thaáy meät quaù, khoù thôû quaù . . . kinh khuûng quaù, deã sôï quaù . . . taïi sao ngöôøi ta coù theå daõ man ñoái vôùi nhau nhö theá, taïi sao trong cuøng moät hoaøn caûnh tuø nguïc ñoïa ñaøy maø ngöôøi ta coøn coù theå gieát haïi laãn nhau nhö theá?  Chæ vì moät mieáng aên?  Chæ vì maáy ñoàng baïc hay sao?  Deã sôï quaù, gheâ tôûm quaù.  Con ngöôøi laø nhö theá sao?  Thieân ñöôøng trong toâi boãng vôõ tan ra töøng maûnh.  Chæ coøn nieàm ñau teâ daïi vaø noãi sôï haõi khoân cuøng.  Toâi boãng sôï haõi con ngöôøi, toâi sôï taát caû.

 

          Vaø trong noãi sôï haõi gheâ tôûm ñoù, toâi chaïy voäi leân chaùnh ñieän, hoát hoaûng thaép nhang khaán vaùi caàu cöùu Phaät: “Laïy Phaät, xin haõy cöùu con, xin cho con ruùt boû ñi lôøi theä nguyeän nhaûy vaøo choán khoå Sa Baø ñeå cöùu chuùng sinh ñi, con sôï laém, con sôï laém, con khoâng veà coõi ñôøi naøy nöõa ñaâu, con veà luoân vôùi Phaät thoâi, oâi, sao con ngöôøi laïi daõ man khoâng khaùc gì caàm thuù vaäy, con khoâng theå cöùu hoï ñöôïc ñaâu, khoâng, khoâng, con sôï laém, taøi ñöùc con yeáu keùm laém, con xin ruùt laïi lôøi theà cuûa con, Phaät Toå chöùng minh cho con, con xin ruùt laïi, con khoâng trôû veà Sa Baø naøy nöõa ñaâu, deã sôï quaù . . .”

 

          Trong côn baán loaïn sôï haõi ñoù, toâi cöù laåm baåm khaán vaùi lung tung caû leân, chæ mong sao lôøi theà ‘ñaïi huøng, ñaïi nguyeän, ñaïi bi’ ñoù khoâng öùng nghieäm nöõa.  Töø ñeâm ñoù, toâi bieán ñoåi haún ñi, khoâng coøn töï tin nöõa maø cuõng chaúng daùm phaùt ñaïi taâm ñaïi chí gì caû maø chuyeân chuù haún vaøo nôi thaàn löïc gia hoä cuûa Phaät vaø Hoä Phaùp.  Toâi cuõng boû luoân khoâng ngoài thieàn, chaúng thôû ra hít vaøo gì nöõa, cuõng chaúng minh saùt hay minh taâm gì gì nöõa caû. . . toâi chæ nieäm Phaät thaät sieâng naêng, moãi ñeâm ít nhaát laø ba chuoãi traøng, ngoaøi ra toâi coøn trì nieäm thaàn chuù Hoä Phaùp nöõa.  Toâi thöïc thi phaùp moân nieäm Phaät caàu vaõng sanh chaêng?

 

          Khoâng, khoâng phaûi theá, thöïc taâm thôøi gian ñoù, toâi ñang baùm víu caàu cöùu trong tieáng nieäm Phaät, trong caâu thaàn chuù.  Khoâng hieåu sao toâi laïi bò aùm aûnh naëng ñeán nhö vaäy?  Caûnh nguïc tuø gieát haïi laãn nhau ñoù cöù lôûn vôûn trong ñaàu oùc toâi khieán toâi khoâng taøi naøo an giaác ñöôïc, heã chôïp maét laø toâi töôûng töôïng thaáy caûnh gheâ tôûm ñoù lieàn, vì theá toâi phaûi baùm víu vaøo caùi phao taâm linh danh hieäu Phaät ñeå traán aùp noãi sôï haõi trong toâi.  Toâi töôûng töôïng caûnh ñòa nguïc traàn gian, caûnh ñòa nguïc coõi aâm vôùi Dieâm Vöông, Phaùn Quan, quûi söù ñaàu traâu maët ngöïa, toâi töôûng töôïng thaáy vaïc daàu soâi, thaáy coät ñoàng, thaáy toäi nhaân ñang bò haønh hình tra khaûo . . .  Toâi sôï quaù, toâi khoâng theå ñi vaøo caûnh giôùi ñoù, tuyeät ñoái khoâng.

 

          Ñaïi chuùng huynh ñeä khoâng moät ai bieát ñöôïc söï bieán ñoåi lôùn lao trong toâi, hoï chæ thaáy moät con ngöôøi meät moûi, baàn thaàn, ñoâi khi hoát hoaûng giaät mình chæ vì moät tieáng ñoäng khaû nghi hay moät boùng daùng xa laï.  Coù theå hoï laïi cho raèng toâi ñang laïc vaøo choán boàng lai tieân caûnh naøo ñoù, vì toâi voán töï cho mình laø moät thaønh phaàn cuûa hoïc phaùi trieát gia Socrates maø, neân ñeå yeân cho trieát gia Minh Taâm suy tö nhöõng vaán ñeà troïng ñaïi taàm côõ cuûa coâ ta ñi.

 

          Thieät tình ñau khoå quaù!  Toâi khoâng theå môû mieäng ra phoâ baøy caùi sôï vôù vaån ñoù cho hoï bieát ñöôïc, coøn gì laø maët muõi chöù!!  Toâi khoâng taâm söï vôùi moät ai ñöôïc, chæ coù Phaät vaø kinh saùch thoâi.  Toâi che daáu, troán traùnh söï sôï haõi ñoù vaø haêng haùi ra söùc thuyeát phuïc Sö Phuï toâi cho pheùp caùc sö coâ trong chuøa môøi thaày veà daïy voõ ñeå töï veä vaø baûo veä cho Sö Phuï toâi, nhöng thöïc ra laø ñeå cöùu nguy cho toâi neáu coù gì baát traéc.  Ñeâm khuya tónh mòch, moãi laàn nghe tieâng ñoäng naøo khang khaùc laø toâi döïng caû chuøa daäy ñeå baét troäm, baét cöôùp, coù laàn toâi laøm naùo ñoäng caû caùi xoùm nhoû vì töôûng laø coù aên troäm troán trong vöôøn chuøa. OÂi, xaáu hoå quaù nhöng toâi chaúng bieát laøm sao hôn! 

 

          Baáy giôø, ngoaøi thôøi gian chaáp taùc ôû chuøa vaø ñi hoïc, toâi lao vaøo ñoïc nhöõng kinh saùch veà Tònh Ñoä ñeå tìm moät caûnh giôùi toát ñeïp hôn, hoaøn thieän hôn, khoâng coù nhöõng caûnh töông taøn saùt haïi nhau nhö caùi theá giôùi nhieãu nhöông naøy.  Söï noå löïc hoïc hoûi cuûa toâi cuõng coù keát quaû.  Vaøi thaùng sau, söï sôï haõi töôûng töôïng ñoù daàn daàn phai nhaït vaø maát daáu.  Toâi cuõng ñaõ ít nhieàu thaêng baèng trôû laïi, vui veû hôn, laïc quan hôn, vaø hình nhö cuõng deã thöông hôn.  Quùi sö coâ cuõng thôû phaøo nheï nhoõm vì toâi ñaõ khoâng coøn haêng haùi thuùc giuïc quùi sö coâ hoïc voõ ngheä nöõa, maø coù hoïc nöõa thì chaéc chaén quí sö coâ cuõng chaúng thi leân ñöôïc moät caùi ñai xanh, ñai vaøng naøo.

 

          Phaùp moân tu taäp cuûa toâi trong giai ñoaïn ñoù laø nieäm Phaät.  Toâi chæ nieäm Phaät nhöng cuõng chaúng phaùt nguyeän caàu vaõng sanh Taây Phöông Cöïc Laïc quoác gì caû.  Toâi nieäm Phaät, trì chuù, tuïng kinh, leã baùi, cheùp kinh, hoïc kinh, v.v. vaø v.v. nhö moät boån phaän phaûi laøm, khoâng laøm khoâng ñöôïc.  Toâi tuïng kinh nhö ñang traû baøi cho Phaät, neáu khoâng sieâng naêng haønh ñaïo baùi saùm thì cuûa ñaøn na tín thí khoù tieâu, mang loâng ñoäi söøng vay traû, traû vay kieáp kieáp luaân hoài ñeàn maïng.  Taâm trí toâi baáy giôø laø phaûi ñeàn aân ñaøn vieät, ñeàn aân Phaät Toå, chö Tieàn Boái, vaø Sö Phuï toâi.  Toâi tu ñaây laø ñeå traû nôï, laø boån phaän, laø traùch nhieäm.  Höôùng tu hoïc cuûa toâi baáy giôø laïi chuyeån sang moät muïc tieâu khaùc.  Tu coù ñoái töôïng, tu coù muïc ñích, tu coù ta coù ngöôøi.  Moãi ngaøy qua, thöïc hieän ñaày ñuû ñöôïc heát taát caû caùc thôøi khoùa theo ñaïi chuùng hoaëc theâm vaøi khoùa leã baùi phi thôøi nöõa, toâi caûm thaáy nheï nhoõm khoan khoaùi vì ñaõ traû nôï xong roài, ñeàn ñaùp töù aân nhö theá laø toát laém roài.  Toâi caûm thaáy cuoäc ñôøi tu haønh cuûa toâi yeân oån quaù, an nhaøn quaù.  Theá maø ít coù ai chòu ñi tu nhæ?

 

          Naêm naêm, möôøi naêm, möôøi laêm naêm . . . thaám thoaùt toâi ñaõ aên côm chuøa ñöôïc hôn möôøi laêm naêm.  Möôøi laêm naêm.  Trung bình moät phaàn tö cuoäc ñôøi ngöôøi.  Toâi ñaõ laøm ñöôïc gì trong quaõng thôøi gian moät phaàn tö ñôøi ngöôøi ñoù cuûa toâi?  Toâi ñaõ ñaït ñöôïc gì?  Toâi coøn laïi gì?

 

          “Thaät vì sanh töû, phaùt loøng Boà Ñeà, duøng tín nguyeän saâu, trì danh hieäu Phaät.”

 

          Toâi coù thaät vì sanh töû söï ñaïi khoâng?  Toâi coù töøng phaùt Boà Ñeà taâm chöa?  Hình nhö toâi chöa heà ñaët cho toâi caâu hoûi ñoù.  Ngaøy laïi, ngaøy qua, côm saùng, côm tröa, côm toái, chaáp taùc, tuïng kinh, gioã chaïp, leã laïc, an cö, muøa haï, muøa möa . . . cuoäc ñôøi toâi troâi qua thaät nhanh, nhöõng coâng vieäc ñeàu ñaën nhö hai muøa möa naéng cuûa tuaàn hoaøn vuõ truï xoay ñeàu, xoay ñeàu töïa hoà nhö khoâng bao giôø thay ñoåi.  Saøigoøn heát naéng roài laïi möa.  Toâi cuõng theá, heát caàu an laïi ñeán caàu sieâu, heát gioã cha meï ngöôøi laïi ñeán gioã caùc baäc tieàn boái, heát chaáp taùc thì laïi tuïng kinh, heát saùm hoái muøa haï roài laïi ñeán chaïy lo baùnh chöng ngaøy Teát . . .  nhö moät boån phaän phaûi traû.  Coù luùc toâi chôït nghó: “Khoâng bieát caùc vò tu só khaùc coù nghó nhö mình khoâng nhæ?  Hay chæ coù moãi mình ta nhö moät baùnh xe traät ñöôøng raày?”

 

          Baùnh xe cuoäc ñôøi toâi cöù theá maø laên, laên troøn, laên troøn qua taän xöù ngöôøi, xa daàn maùi chuøa Thaày Toå vaø queâ höông.  Möôøi naêm keá tieáp laëng leõ baøo moøn nieàm tin vaø söï tinh taán trong toâi.  Toâi lao vaøo moät ñaáu tröôøng töï ngaõ khaùc vôùi khoa baûng, hoïc vò theá gian.  Toâi say meâ hoïc, hoïc mieät maøi nhöõng moân sinh ngöõ, toân giaùo, vaên chöông, v.v. Toâi khoâng coøn thì giôø ñeå suy ngaãm, traàm tö hay quaùn chieáu noäi taâm gì caû.  Vieäc hoïc theá tuïc chieám lónh haàu nhö toaøn boä thôøi gian cuûa toâi.  Moät hoâm ñöôïc raõnh roãi moät tí, toâi lieác nhìn moät caùch hôø höõng hai tuû saùch Phaät hoïc ñaõ baùm nheï moät lôùp buïi moûng vì laâu ngaøy chöa coù tay ngöôøi chaïm ñeán, meät moûi voùi tay laáy ñaïi moät quyeån naøo cuõng ñöôïc goïi laø töï nhaéc nhôû moät chuùt ñöøng queân mình laø moät tu só, vaø tình côø laät thaáy moät ñoaïn luaän giaûi trong taäp Lieân Trì Caûnh Saùch cuûa ñaïi sö Vieân Nhaân.  Ngaøi giaûng giaûi veà caùch Buoâng Xaû vaïn duyeân.

 

          Buoâng xuoáng

Ñöùc Phaät thuyeát phaùp suoát 49 naêm, keát taäp thaønh Tam Taïng Kinh Ñieån, chính laø noùi goïn vôùi chuùng ta hai chöõ ‘buoâng xuoáng.’  Kinh Kim Cang noùi raèng:

            Taát caû phaùp höõu vi

            Nhö moäng, huyeãn, boït, boùng

            Nhö söông cuõng nhö ñieän

            Neân quaùn ñuùng nhö theá.

(Höõu vi: söï vaät gì cuõng coù töôùng, thaáy bieát ñöôïc qua caûm giaùc cuûa saùu caên ‘maét, tai, muõi, löôõi, thaân, yù,’ luoân chuyeån bieán voâ thöôøng goïi laø phaùp höõu vi.)

Laïi noùi raèng: Lìa hết thy tưng tc laø chö Phaät. Taâm Kinh noùi raèng: Khoâng maét, tai, muõi, löôõi, thaân, yù; khoâng saéc, thanh, höông, vò, xuùc, phaùp.  Kinh A Di Ñaø daïy chuùng ta raèng: Chaáp trì danh hieäu nhaát taâm baát loaïn. Kinh Voâ Löôïng Thoï: Phaùt taâm boà ñeà moät loøng chuyeân nieäm. Kinh Hoa Nghieâm phaàn sau cuøng laø möôøi ñaïi nguyeän vöông cuûa ngaøi Phoå Hieàn daïy chuùng ta hoài höôùng khaép taát caû, chæ daïy quay veà Cöïc laïc.  Toaøn boä ñeàu daïy chuùng ta caàn phaûi buoâng xuoáng.

Xaû

Hoïc Phaät chính laø caàn phaûi xaû, xaû chính laø ñöôïc, coù xaû môùi coù ñöôïc.  Xaû moät phaàn ñöôïc moät phaàn lôïi ích, xaû möôøi phaàn ñöôïc möôøi phaàn lôïi ích.  Gioáng nhö treân tay baïn coù ñoà vaät maø baïn cöù luoân naém chaët khoâng buoâng ra, laøm sao baïn coù theå laáy ñöôïc moät baûo vaät quùi baùu khaùc?

Nhö moät tia chôùp xeït ngang qua taâm thöùc, toâi chôït thöùc tænh.  Ñuùng, quaû ñuùng nhö theá!  Phaûi, töø bao laâu nay toâi luoân naém giöõ, khoâng buoâng boû, khö khö naém chaët taát caû nhöõng gì toâi coù, toâi hoïc, toâi hieåu, toâi ñaït.  Taát caû nhöõng thöù tri kieán thöøa thaõi löôïm laët ñoù laø cuûa toâi, chuùng laø cuûa toâi, vaø toâi hôïm hónh töï khoe khoang, haõnh dieän vôùi caùi môù hoïc thöùc vuïn vaët töï bao laâu nay cuûa toâi.  Phaûi, töø bao laâu nay toâi chaúng thaåm thaáu moät phaùp moân naøo caû nhöng laïi töôûng laø ñaõ hieåu saâu, naém chaéc.  Toâi chæ laø moät keû ‘vaøo tai ra mieäng,’ nghe ñaâu thì xaâu ñoù, toâi chæ laø moät keû meâ muoäi, ngu xuaån, hôïm hónh moät caùch ñaùng thöông!  Baây giôø ngoài ngaãm nghó laïi söï tu taäp cuûa mình, thaät buoàn cöôøi vaø aân haän.

Ngöôøi AÂu Myõ coù nhöõng danh töø raát thoâng duïng‘me, my, mine’.  Ngöôøi Vieät Nam chuùng ta cuõng coù nhöõng danh töø ñoù nhö hoï‘toâi, cuûa toâi, caùi cuûa toâi’, vaø chaéc chaén nhöõng daân toäc khaùc cuõng ñeàu coù nhö vaäy, vaø nhöõng danh töø naøy ñöôïc söû duïng raát nhieàu, haàu nhö coù theå noùi laø moät traêm phaàn traêm töø vaên chöông cho ñeán nhöõng caâu chuyeän taùn gaãu, ñaàu moâi choùt löôõi.  Khoâng ai maø khoâng thích noùi ñeán ‘toâi, caùi toâi, caùi cuûa toâi.’ Toâi thích caùi naøy, toâi khoâng thích caùi kia, toâi laø baùc só, toâi laø kyõ sö, nhaø cuûa toâi, gia ñình cuûa toâi, caùi xe cuûa toâi . . .

 Chuùng ta coù theå noùi veà caùi Toâi cuûa mình haèng giaây, haèng phuùt, haèng giôø, haèng thaùng, haèng naêm, suoát caû ñôøi maø vaãn theøm khaùt ñöôïc noùi veà ta, haêng say noùi veà ta, vaø chính söï meâ ñaém ñoù laø sôïi daây xieát coå, laø nguïc tuø giam caàm, laø söï ñaàu thai loän laïo xuoáng leân trong saùu neûo luaân hoài traû vay ñeàn maïng.  Theá maø chuùng ta vaãn chöa tænh thöùc, vaãn ñaém chìm trong aûo töôûng veà moät caùi ta thaät coù, vaø chaáp chaët oâm ñoàm nhöõng caùi cuûa ta, khoâng heà buoâng boû.

 Chuùng ta vaãn luoân say nguû, mô maøng trong huyeãn caûnh phuø du vaø chöa heà coù moät yù nieäm buoâng xaû, rôøi boû caùi theá giôùi nguõ duïc oâ tröôïc naøy.  Chuùng ta maõi mieát ñi tìm nhöõng boùng daùng danh voïng, chuùng ta chìm ñaém trong bieån tình soâng aùi, chuùng ta haøo höùng vôùi nhöõng cuoäc chôi phuø phieám xa hoa, vaø coù leõ chöa bao giôø chuùng ta nghó raèng moät phuùt giaây naøo ñoù, caùi xaùc thaân giaû taïm naøy seõ rôøi boû chuùng ta vónh vieãn.

Ñuùng vaäy, toâi chöa heà tha thieát vôùi vieäc sanh töû söï ñaïi cuûa toâi.  Trong maáy chuïc naêm qua, toâi ñaõ ñi caàu sieâu, ñöa ñaùm ma, caûi taùng, hoûa thieâu khoâng bieát bao nhieâu löôït ngöôøi hay ñaõ ñi thaêm hoûi nhieàu beänh nhaân saép töø giaõ coõi traàn, nhöng taát caû nhöõng söï vieäc ñoù nhö laøn gioù veøo thoaûng qua khoâng ñeå laïi moät daáu veát saâu khaéc ghi naøo trong taâm khaûm.  Toâi ñaõ laøm xong coâng vieäc cuûa toâi roài, ñaõ thöïc thi xong boån phaän ñeàn traû aân tín thí cuûa toâi roài thì thoâi, khoâng coøn ñaén ño gì nöõa heát, phaàn coøn laïi laø cuûa hoï, khoâng phaûi toâi, khoâng phaûi caùi cheát cuûa toâi.

         Ñaïi sö Chaâu Hoaèng caûnh saùch ñaïi chuùng: “Ñaïi chuùngToâi vôùi caùc oâng hoâm nay ñöa vò taêng naøy, ngaøy mai ñöa vò taêng khaùc, khoâng hay khoâng bieát boãng ñeán phieân mình, luùc aáy hoái haän khoâng coøn kòp nöõa.  Caàn phaûi gaáp ruùt nieäm Phaät, thôøi giôø ñöøng ñeå luoáng qua, nhö theá môùi ñöôïc.” 

          “Toâi thaáy caùc oâng töï mình cuõng baûo ñaùng tieác, ñoái vôùi ngöôøi khaùc cuõng baûo ñaùng tieác, nhöng ñeán khi ôû Taêng phoøng vaãn baøn taùn cöôøi noùi nhö thöôøng, chæ vì caùc oâng khoâng tin ‘maïng ngöôøi trong hôi thôû.

          Ñaïi sö Haùm Sôn cuõng daïy: “Ñieàu caàn yeáu nhaát trong söï tu haønh laø taâm tha thieát veà vieäc sanh töû luaân hoài.  Taâm sanh töû khoâng thieát tha, laøm sao daùm goïi laø nieäm Phaät thaønh moät khoái Neáu ngöôøi thaät söï vì söï luaân hoài maø tha thieát thì moãi nieäm nhö cöùu löûa chaùy ñaàu, chæ e maát thaân ngöôøi, muoân kieáp khoù ñöôïc.  Luùc aáy quyeát giöõ chaéc caâu nieäm Phaâät, quyeát ñaùnh lui voïng töôûng, trong taát caû thôøi, taát caû choã, danh hieäu Phaät thöôøng hieän tieàn, khoâng bò voïng tình ngaên che loâi keùo.  Duøng coâng phu khaån thieát nhö theá, laâu ngaøy nieäm seõ thuaàn thuïc, taâm ñöôïc töông öng, tuy khoâng khôûi taâm ham caàu maø nieäm löïc töï nhieân seõ keát thaønh moät khoái.

          “Ngaøy ñeâm saùu thôøi, chæ ñem moät caâu nieäm Phaät traán ñònh nôi loøng, moãi nieäm khoâng queân, moãi taâm khoâng u aùm.  Khi aáy gaùc boû taát caû nieäm ñôøi, xem caâu nieäm Phaät döôøng nhö taùnh maïng cuûa mình, caén raêng giöõ chaët, quyeát khoâng buoâng boû cho ñeán luùc ñi, ñöùng, naèm, ngoài, uoáng aên, laøm vieäc, caâu nieäm Phaät ñaây vaãn thöôøng hieån hieän.  Neáu gaëp caûnh duyeân phieàn naõo, taâm khoâng ñöôïc yeân, chæ neân chuyeân nieäm Phaät, phieàn naõo lieàn töï tan maát, bôûi phieàn naõo laø coäi goác luaân hoài, nieäm Phaät laø thuyeàn vöôït qua bieån khoå sanh töû.  Muoán thoaùt sanh töû chæ ñem caâu nieäm Phaät phaù tan phieàn naõo, ñoù laø phöông phaùp ñôn giaûn maø raát hieäu nghieäm vaäy.

          Toâi ñaõ hoaøn taát chöông trình hoïc taïi xöù ngöôøi cuûa toâi vaøo ñaàu muøa xuaân 09.  Tuoåi ñôøi cuûa toâi cuõng ñaõ quaù nhieàu roài.  Coù laém khi toâi töï hoûi: “Mình hoïc maõi nhö vaäy ñeå laøm gì nhæ?  Mình ñaâu coù nhaát thieát phaûi ñi kieám vieäc laøm, theá maø suoát ngaøy cöù loay hoay baän roän baøi vôû, buø ñaàu buø oùc leân vaäy nhæ?  Aùo thì suoát naêm, suoát thaùng, suoát ñôøi chæ coù moät kieåu moät, khoâng thay ñoåi, toùc thì cuõng chæ coù moät kieåu laø laáy toâng ñô hay dao lam caïo saïch, aên thì chæ xoay chung quanh rau, ñaâu huõ vaø töông chao, khoâng ñöôïc neám caùi gì khaùc, theá maø vaát vaû ñua tranh heát caû hôi, ñeå laøm gì nhæ?  Thaät buoàn cöôøi.

          Muøa haï naêm nay, toâi laïi trôû veà chuøa Ñöùc Vieân an cö cuøng Ni chuùng.  Thôøi khoùa ñuùng laø truù daï luïc thôøi töø 5 giôø saùng cho ñeán 9 giôø 30 toái.  Toâi noùi ñuøa vôùi quùi Ni: “Ai noùi tu ôû Myõ laø thoaûi maùi chöù? ÔÛ Ñöùc Vieân thaät ñuùng laø khoâng coù thì giôø ñeå goùp yù hay choáng ñoái gì caû . . .” nhöng phaûi thuù nhaän laø chuùng toâi raát hoan hyû vaø an laïc trong töøng caâu nieäm Phaät, trong töøng lôøi caûnh saùch khai thò cuûa chö Toå, treân töøng böôùc chaân thieàn haønh.  Rieâng toâi, toâi ñaõ tìm thaáy phaùp moân thích hôïp vôùi caên cô aùm ñoän cuûa toâi vaø toâi töï höùa laø seõ coá gaéng thöïc haønh theo lôøi daïy cuûa chö Toå cho ñeán heát quaõng ñôøi coøn laïi cuûa mình.  

                   Thò nhaät dó quaù, maïng dieäc tuøy giaûm,

                   Nhö thieåu thuûy ngö, tö höõu haø laïc?

                   Ñaïi chuùng ñöông caàn tinh taán,

                   Nhö cöùu löûa ñaàu nhieân,

                   Ñaûn nieäm voâ thöôøng, thaän vaät phoùng daät.

                   (Ngaøy nay ñaõ qua, maïng soáng cuõng bôùt,

                   Nhö caù thieáu nöôùc, naøo coù vui gì?

                   Ñaïi chuùng neân caàn tinh tieán,

                   Nhö cöùu löûa chaùy ñaàu,

                   Nhôù nghó voâ thöôøng, caån thaän chôù coù buoâng lung.)

Baøi keä treân laø cuûa Ñaïi sö Tuyeát Lö khai thò cho ñaïi chuùng khi keát thaát nieäm Phaät.  Ngaøi coøn giaûng giaûi theâm:

Chöõ ‘ngö’ maø toâi noùi ôû ñaây laø con caù ñang naèm trong noài, ôû döôùi ñeå saün cuûi, tuy trong noài coù nöôùc, taïm thôøi caù coù theå bôi qua bôi laïi, tieâu dao töï taïi, nhöng nguy hieåm ñeán cuøng cöïc, chæ chôø luùc cuûi beùn löûa thì phaän caù seõ ra saoCaùc vò nghó xem, hoaøn caûnh cuûa chuùng ta ñaây gioáng heät nhö theá ñoù: bò aùc ma giam chaët trong chaûo daàu do chuùng taïo, sôùm toái seõ beùn löûa.  Chuùng ta phaûi nhaän bieát hoaøn caûnh naøy, vò trí naøy.

“Ñieàu thöù hai laø phaûi sôï.  Ñieàu vöøa noùi treân chöa ñaùng sôï, ñieàu ñaùng sôï laø nghieäp chöa tieâu neân phaûi laõnh chòu chaúng ngöøng.  Thöû hoûi: Theá giôùi naøy laø nguõ tröôïc aùc theá, vì sao quùi vò sanh vaøo ñaâyLaïi vì sao sanh nhaèm thôøi naøy? Ñeàu do nghieäp löïc khieán thaønh nhö vaäy; vì coäng nghieäp, coäng caûm, coäng thoï ñaõ.

Ñaõ nhö vaäy thì ñöøng coù oaùn trôøi, traùch ngöôøi.  Ngöôøi coù coâng phu toát töï coù bieän phaùp toát. Do coäng thoï neân khoâng traùnh khoûi cheát, nhöng cheát ñi sanh veà nhöõng nôi khaùc nhau laø do coâng phu sai khaùc, töùc laø luùc cheát chính laø luùc vaõng sanh.  Neáu chuùng ta ñaït ñöôïc Nhaát Taâm thì ngay hieän taïi seõ ñaït ñöôïc ‘coäng trung baát coäng’ (duø coäng nghieäp maø chaúng phaûi chòu cuøng khoå quaû), töông lai vaõng sanh cuõng oån ñaùng.  Nhöng neáu nay chuùng ta chöa laøm ñöôïc nhö vaäy thì cheát ñi seõ laïi höôùng ñeán tam ñoà, luïc ñaïo.  Ñaáy chính laø ñieàu chuùng ta phaûi neân kinh sôï.

Ñieàu thöù ba laø neân tieác.  Hoïc Phaät, nieäm Phaät ñeán nay ñaõ laø hai möôi maáy naêm roài, nhöng trong soá nhöõng ngöôøi cuøng tu vaãn chöa coù ai naém vöõng.  Tieác thay! Tieác thay!  Cô duyeân tröôùc maét moät phen maát ñi, khoù theå coù laïi ñöôïc.  Ñöøng noùi ñôøi naøy chaúng tu, ñôïi ñeán kieáp sau môùi tu, bôûi leõ ‘thaân ngöôøi khoù ñöôïc. Ví duø ñöôïc laøm thaân ngöôøi nhöng Phaät Phaùp khoù nghe, chöa chaéc ñaõ ñöôïc nghe Phaät Phaùp. Ví duø ñöôïc nghe Phaät Phaùp, chöa chaéc ñaõ ñöôïc nghe phaùp moân Tònh Ñoä, vaø ví duø coù ñöôïc nghe phaùp moân Tònh Ñoä, cuõng chöa chaéc ñöôïc keát thaát ñaïo traøng nieäm Phaät cuøng tu . . .?”

Chö Toå ñang quôû traùch toâi ñaáy!  Hoïc Phaät, nieäm Phaät ñaõ hai möôi maáy naêm roài nhöng vaãn chöa naém vöõng yeáu quyeát gì caû ñeå laøm tö löông veà Tònh Ñoä.  Tieác thay!  Tieác thay!  Uoång phí thôøi gian vaø coâng söùc!

Ñeä töû chuùng con ñeâ ñaàu thaønh taâm ñaõnh leã chö Toå ñaõ phaùt ñaïi Boà Ñeà taâm khai thò cho haøng sô cô haäu hoïc chuùng con naém vöõng phaùp moân tu taäp cuûa mình.  Chuùng con nguyeän khoâng tham luyeán theá gian, moät loøng chí thaønh, trì danh hieäu Phaät, nguyeän Ngaøi tieáp daãn, chuùng con vaø chuùng sinh, ñoàng sinh Taây Phöông, thoaùt khoå ba ñöôøng, vieân troøn Phaät quaû, trôû laïi Sa Baø, hoùa ñoä chuùng sinh.

Kính taëng rieâng quùi vò cuøng tu taäp phaùp moân Tònh Ñoä.

Thích nöõ Minh Taâm