TAÂM HOÀN VÒ THA

Nguyeân taùc:   Ñöùc Ñaït Lai Laït Ma

Chuyeån ngöõ:  H. T. Thich Trí Chôn

Trích töø cuoán saùch “An open Heart”

Kính thöa caùc baïn,

Toâi nghó raèng moïi ngöôøi ai cuõng öôùc mong soáng haïnh phuùc vaø khoâng thích khoå ñau. Toâi cuõng tin muïc ñích cuûa ñôøi soáng laø thaønh ñaït nguoàn haïnh phuùc naøy. Toâi tin raèng moãi chuùng ta ñeàu coù khaû naêng tu taäp, kieàm cheá giöõ taâm thanh tònh gioáng nhau ñeå coù haïnh phuùc vaø an laïc. Duø chuùng ta giaøu hay ngheøo, hoïc thöùc hay ngu doát; maøu da traéng hoaëc ñen, ôû Ñoâng hay Taây phöong, chuùng ta ñeàu coù chung khaû naêng ñoù. Taát caû chuùng ta khoâng coù gì khaùc nhau veà ñôøi soáng tinh thaàn vaø tình caûm. Maëc duø vaøi ngöôøi trong chuùng ta coù loå muõi cao hay lôùn hôn vaø maøu da khaùc nhau, nhöng caên baûn veà cô theå vaät lyù cuûa chuùng ta hoaøn toaøn gioáng nhau. Söï khaùc bieät raát ít.

Theo toâi, ñieàu thieát yeáu laø chuùng ta caàn yù thöùc vaø töï tin raèng chuùng ta coù khaû naêng tu taäp, hoaùn caûi ñöôïc cuoäc soáng cuûa chính mình. Ñoâi khi gaëp khoù khaên trong thöïc taïi, chuùng ta bi quan nhìn ñôøi vaø ñaâm ra thaát voïng. Haønh ñoäng nhö vaäy, toâi nghó laø sai laàm. Toâi khoâng coù ñieàu gì maàu nhieäm ñeå coáng hieán cho caùc baïn. Neáu ai coù naêng löïc huyeàn bí, toâi khoâng ngaïi seõ ñeán nhôø hoï giuùp ñôõ. Nhöng thöïc tình maø noùi toâi nghi ngôø vaø khoâng tin nhöõng keû baûo raèng hoï coù naêng löïc sieâu phaøm. Tuy nhieân, qua noã löïc tu taäp vôùi söï tinh taán khoâng ngöøng, chuùng ta coù theå thay ñoåi ñôøi soáng tinh thaàn cuûa chuùng ta.

Neáu chuùng ta laøm chuû ñöôïc taâm mình, duø phaûi gaëp nghòch caûnh khoù khaên, taâm chuùng ta vaãn caûm thaáy an laïc. Traùi laïi, khi taâm chuùng ta voïng ñoäng, bò chi phoái bôûi söï lo aâu, sôï haõi, nghi ngôø hay tham lam ích kyû thì duø chuùng ta coù soáng beân caïnh nhöõng ngöôøi baïn toát, hay giöõa hoaøn caûnh ñaày ñuû tieän nghi vaät chaát, chuùng ta vaãn caûm thaáy khoå ñau.

Toâi nghó laø ñieàu sai laàm khi chuùng ta hy voïng raèng nhöõng vaán ñeà khoù khaên hieän nay cuûa chuùng ta coù theå giaûi quyeát baèng tieàn baïc hay quyeàn lôïi vaät chaát. Ñuùng laø khoâng thöïc teá chuùt naøo khi chuùng ta tin raèng coù theå giaûi quyeát ñôøi soáng tinh thaàn cuûa chuùng ta bôûi ngoaïi giôùi vaät chaát. Haün nhieân caùc tieän nghi vaät chaát thöïc söï caàn thieát vaø giuùp raát nhieàu cho cuoäc soáng chuùng ta. Nhöng ñôøi soáng tinh thaàn vaø noäi taâm cuûa chuùng ta cuõng khoâng keùm quan troïng, neáu khoâng muoán noùi coøn caàn thieát hôn. Chuùng ta neân laùnh xa nhöõng caùm doã xa hoa vaät chaát vì chuùng gaây trôû ngaïi cho söï tu taäp cuûa chuùng ta.

Phaàn ñoâng con ngöôøi chuù troïng nhieàu ñeán nhöõng tieán boä vaên minh vaät chaát vaø xao laûng caùc giaù trò ñaïo ñöùc taâm linh. Cho neân chuùng ta caàn phaùt trieån giöõ quaân bình giöõa ñôøi soáng vaät chaát ngoaïi giôùi vaø tinh thaàn thuoäc noäi taâm. Caùc ñöùc tính toát cuûa chuùng ta coù theå noùi laø nhöõng giaù trò luaân lyù nhaân baûn cuûa con ngöôøi. Chuùng ta neân phaùt trieån vaø baûo veä caùc haønh ñoäng thieän ñoù cuõng nhö chia xeû, mang nhöõng ñieàu phuùc lôïi naøy ñeán giuùp ñôõ cho taát caû chuùng sanh. Chuùng ta neân toân troïng quyeàn laøm ngöôøi cuûa moïi keû khaùc. Do ñoù chuùng ta caàn yù thöùc raèng söï an laïc vaø haïnh phuùc töông lai cuûa chuùng ta tuøy thuoäc vaøo nhieàu ngöôøi khaùc trong xaõ hoäi chuùng ta ñang soáng.

Toâi maát töï do naêm möôøi saùu, vaø hai möôi boán tuoåi toâi maát toå quoác. Toâi laøm ngöôøi daân tò naïn trong boán möôi naêm qua vôùi nhieàu traùch nhieäm naëng neà. Nhìn lui quaù khöù, cuoäc soáng cuûa toâi ñaõ gaëp nhieàu khoù khaên. Tuy nhieân trong thôøi gian naøy, toâi ñaõ coá gaéng thöïc taäp loøng töø bi vaø phaùt taâm giuùp ñôõ cho nhieàu ngöôøi khaùc. Nhôø coù tinh thaàn lôïi tha ñoù maø taâm toâi caûm thaáy an laïc. Moät trong nhöõng lôøi caàu nguyeän haèng ngaøy cuûa toâi laø:

“Bao laâu theá giôùi naøy vaø chuùng sanh coøn hieän höõu,

Toâi seõ maõi coøn ñeå giuùp ñôõ, phuïc vuï vaø cuùng döôøng cho hoï”

Vôùi taâm nguyeän treân ñaõ giuùp cho chuùng toâi taêng tröôûng theâm ñaïo löïc vaø ñöùc tin trong lyù töôûng cuûa toâi laø phuïc vuï cho haïnh phuùc nhaân loaïi. Trong cuoäc ñôøi hoaèng phaùp, duø gaëp chöôùng duyeân nghòch caûnh khoù khaên theá naøo, khi nghó ñeán haïnh nguyeän naøy, taâm toâi caûm thaáy voâ cuøng an laïc.

Moät laàn nöõa, toâi caàn nhaán maïnh raèng taát caû chuùng ta ñeàu gioáng nhau. Moät vaøi ngöôøi nghó raèng ñöùc Ñaït Lai Laït Ma coù caùi gì khaùc quyù vò. Ñieàu ñoù hoaøn toaøn khoâng ñuùng. Toâi chæ laø moät con ngöôøi nhö caùc baïn. Chuùng ta ñeàu coù Phaät taùnh gioáng nhau. Nôi moãi ngöôøi, söï phaùt trieån tinh thaàn khoâng ñaët treân neàn taûng ñöùc tin toân giaùo. Toâi nghó raèng giaùo lyù caên baûn cuûa caùc toân giaùo ñeàu daïy chuùng ta phöông caùch phaùt trieån ñöùc taùnh töø bi, loøng thöông yeâu giuùp ñôõ moïi ngöôøi cuõng nhö yù thöùc raèng caù nhaân chuùng ta khoâng coù gì quan troïng baèng nhöõng keû khaùc. Maëc duø trieát lyù vaø hình thöùc nghi leã coù khaùc nhau, nhöng böùc thoâng ñieäp ñaïo ñöùc chính yeáu cuûa moïi toân giaùo ñeàu gioáng nhau. Ñaïo giaùo naøo cuõng khuyeân chuùng ta laøm laønh traùnh aùc, neân giuùp ñôõ thöông yeâu vaø tha thöù cho nhau. Ngay caû nhöõng keû khoâng coù tín ngöôõng, hoï cuõng ñeà cao vaø taùn döông nhöõng giaù trò luaân lyù caên baûn cuûa con ngöôøi.

Khi nhaän bieát raèng cuoäc soáng vaø haïnh phuùc cuûa chuùng ta do söï hôïp taùc vaø ñoùng goùp cuûa voâ soá ngöôøi khaùc, chuùng ta neân coù thaùi ñoä giao haûo thaân thieän vôùi taát caû moïi ngöôøi. Chuùng ta thöôøng hay queân ñieàu caên baûn naøy. Ngaøy nay nhaân loaïi ñang soáng vôùi neàn kinh teá toaøn caàu hieän ñaïi; cho neân bieân giôùi quoác gia ngaøy caøng thu heïp laïi. Khoâng chæ rieâng nhöõng quoác gia maø ngay caû caùc chaâu treân theá giôùi vaãn phaûi soáng nöông nhôø vaøo nhau. Thöïc vaäy, moãi chuùng ta khoâng theå taùch rôøi ñoäc laäp maø toàn taïi.

Haõy nhìn kyõ nhöõng vaán ñeà khoù khaên maø nhaân loaïi ñang phaûi ñoái ñaàu hieän nay, chuùng ta nhaän thaáy raèng taát caû ñeàu do chuùng ta gaây ra. Toâi khoâng noùi ñeán caùc tai trôøi aùch nöôùc maø nhöõng cuoäc khuûng hoaûng chính trò hay chieán tranh ñaåm maùu, phaàn lôùn ñeàu do con ngöôøi taïo neân; baét nguoàn töø quoác gia chuû nghóa hoaëc tranh chaáp bieân giôùi giöõa caùc nöôùc vôùi nhau. Neáu töø ngoaøi khoâng gian vuõ truï nhìn xuoáng theá giôùi naøy, chuùng ta chaúng thaáy bieân giôùi gì caû, nhöng duy nhaát chæ laø moät quaû ñaát nhoû maø thoâi. Vì chuùng ta vaïch ñöôøng ranh giôùi giöõa quoác gia naøy vôùi ñaát nöôùc kia, töø ñoù chuùng ta môùi naûy sinh yù töôûng phaân bieät giöõa chuùng ta vaø ngöôøi khaùc; saéc daân naøy vôùi chuûng toäc noï. Khi chuùng ta coù oùc kyø thò phaân chia nhö vaäy, chuùng ta khoù nhaän thaáy ñöôïc thöïc traïng cuûa vaán ñeà. Taïi nhieàu nöôùc ôû Chaâu Phi vaø gaàn ñaây, moät vaøi quoác gia Ñoâng AÂu nhö Nam Tö chaúng haïn, moïi cuoäc tranh chaáp xaûy ra taïi ñoù ñeàu do oùc heïp hoøi vì chuû nghóa quoác gia.

Quan nieäm phaân chia giöõa “chuùng ta” vaø “hoï” haàu nhö khoâng coøn thích hôïp nöõa; vì quyeàn lôïi cuûa daân toäc laùng gieàng cuõng chính laø lôïi ích cuûa chuùng ta. Chaêm soùc, nghó ñeán quyeàn lôïi cuûa nhöõng ngöôøi baïn haøng xoùm cuõng chính laø quyeàn lôïi töông lai cuûa chuùng ta. Ngaøy nay, söï thöïc ñôn giaûn laø khi gaây tai haïi cho keû thuø thì chính chuùng ta cuõng bò toån haïi. Toâi nhaän thaáy raèng do söï tieán boä veà khoa hoïc kyõ thuaät hieän ñaïi vaø chuû tröông kinh teá hoùa toaøn caàu cuûa caùc quoác gia sieâu cöôøng cuøng vôùi söï gia taêng nhanh choùng daân soá treân maët ñaát khieán cho theá giôùi chuùng ta ñang soáng ngaøy caøng thu nhoû laïi. Tuy nhieân quan nieäm veà moät theá giôùi ñaïi ñoàng “töù haûi giai huynh ñeä” (boán bieån laø anh em) cuûa chuùng ta vaãn chöa thöïc hieän ñöôïc bôûi leõ chuùng ta ñang coøn tieáp tuïc baùm víu vaøo nhöõng tö töôûng loãi thôøi xöa cuû laø kyø thò, phaân bieät giöõa “chuùng ta” vaø “ngöôøi khaùc”, giöõa ñaát nöôùc naøy vôùi quoác gia kia.

Chieán tranh laø moät phaàn cuûa lòch söû nhaân loaïi. Nhìn lui quaù khöù, cuoäc soáng cuûa loaøi ngöôøi treân maët ñaát, chuùng ta thaáy raèng vaøo thôøi ñoù, sinh hoaït veà kinh teá cuûa caùc quoác gia, thaønh phoá vaø ngay caû laøng xaû ñeàu hoaøn toaøn ñoäc laäp, rieâng reû vôùi nhau. Trong hoaøn caûnh nhö vaäy, sau khi ñaùnh baïi tieâu dieät ñöôïc keû thuø coù nghóa laø chuùng ta ñaõ hoaøn toaøn chieán thaéng; cho neân luùc baáy giôø con ngöôøi chuû tröông duøng baïo löïc vaø chieán tranh, maïnh ñöôïc yeáu thua ñeå giaûi quyeát caùc cuoäc tranh chaáp laø hôïp lyù. Nhöng ngaøy nay, söï toàn taïi cuûa moïi quoác gia, duø lôùn hay nhoû, ñeàu coù lieân quan maät thieát vôùi nhau. Cho neân theo toâi, vieäc söû duïng chieán tranh laø khoâng maáy thích hôïp. Ngaøy nay, moïi söï tranh chaáp vaø baát ñoàng yù kieán giöõa caùc nöôùc ñeàu coù theå giaûi quyeát toát ñeïp qua nhöõng cuoäc ñoái thoaïi. Ñoái thoaïi laø phöông caùch duy nhaát hôïp lyù. Rieâng moät phe hay quoác gia chieán thaéng laø ñieàu khoâng maáy hôïp thôøi nöõa.

Chuùng ta neân giaûi quyeát moïi cuoäc khuûng hoaûng treân theá giôùi trong tinh thaàn bieát laéng nghe, thoâng caûm, hoøa giaûi vaø luoân luoân nghó ñeán quyeàn lôïi cuûa caùc daân toäc khaùc. Chuùng ta khoâng theå tieâu dieät quoác gia laùng gieàng cuõng nhö khoâng quan taâm, ñeám xæa gì ñeán quyeàn lôïi ñaát nöôùc cuûa hoï. Haønh ñoäng nhö vaäy laø chuùng ta töï gaây ñau khoå cho chính mình. Cho neân, toâi nghó raèng ngaøy nay, quan nieäm duøng baïo löïc ñeå giaûi quyeát cuoäc tranh chaáp laø khoâng ñuùng. Baát baïo ñoäng khoâng coù nghóa laø chuùng ta tieâu cöïc trong vieäc tìm caùch giaûi quyeát vaán ñeà maø traùi laïi, chuùng ta thöïc taâm muoán giaûi quyeát toát ñeïp cuoäc khuûng hoaûng chính trò ñoù. Tuy nhieân, chuùng ta neân choïn giaûi phaùp naøo khoâng chæ mang laïi lôïi ích cho rieâng mình. Chuùng ta caàn traùnh haønh ñoäng gaây toån haïi cho quoác gia khaùc. Do ñoù, baát baïo ñoäng khoâng nhöõng chæ laø khoâng duøng ñeán baïo löïc maø chuùng ta coøn phaûi coù loøng töø bi, nghó töôûng ñeán söï ñau khoå cuûa keû khaùc. Chuùng toâi mong raèng tö töôûng baát baïo ñoäng caàn ñöôïc phoå bieán roäng raõi trong gia ñình, ngoaøi xaõ hoäi quoác gia, vaø toaøn theá giôùi. Moãi caù nhaân neân coá gaéng ñoùng goùp cho söï phaùt trieån tình thöông khoâng baïo löïc naøy.

Laøm sao ñeå thöïc hieän ñöôïc ñieàu ñoù? Chuùng ta coù theå baét ñaàu töø chính mình. Chuùng ta neân phaùt taâm töø bi, nhaän thöùc tìm hieåu moïi vieäc xaûy ra töø nhieàu khía caïnh. Thoâng thöôøng khi gaëp khoù khaên, chuùng ta hay xeùt vaán ñeà theo thieån kieán rieâng cuûa mình. Ñoâi luùc chuùng ta khoâng bieát roõ veà nhöõng phöông dieän khaùc cuûa tình hình. Ñieàu naøy thöôøng daãn chuùng ta ñeán keát quaû giaûi quyeát söï vieäc khoâng maáy toát ñeïp. Chuùng ta caàn nhaän thöùc roõ nhöõng ngöôøi khaùc cuõng laø moät phaàn cuûa xaõ hoäi chuùng ta ñang soáng. Chuùng ta coù theå nghó raèng xaõ hoäi laø thaân theå vôùi chaân vaø tay nhö caùc boä phaän cuûa noù. Maëc duø tay khaùc vôùi chaân, nhöng neáu chaân ñau thì tay phaûi giuùp ñôõ. Cuøng theá aáy, khi xaõ hoäi coù ñieàu gì beänh hoaïn khoâng laønh maïnh thì chuùng ta neân cöùu giuùp. Taïi sao? Vì noù laø moät phaàn cuûa thaân theå vaø cuûa chuùng ta.

Chuùng ta cuõng phaûi quan taâm ñeán tình traïng moâi sinh. Quaû ñaát naøy laø ngoâi nhaø duy nhaát cuûa chuùng ta. Chuùng ta vaãn thöôøng nghe caùc khoa hoïc gia baûo raèng hoï coù theå ñöa ngöôøi leân maët traêng vaø hoûa tinh. Neáu chuùng ta coù khaû naêng thöïc hieän ñöôïc ñieàu ñoù vôùi moïi söï thuaän lôïi thì raát toát, tuy nhieân toâi nghó vieäc aáy khoâng deå daøng. Bôûi leû chuùng ta caàn phaûi trang bò moät soá duïng cuï maùy moùc ñeå giuùp con ngöôøi coù theå hít thôû khoâng khí vaø soáng treân ñoù. Cho neân, toâi nghó quaû ñaát xanh töôi cuûa chuùng ta ñang soáng laø raát ñeïp vaø thaân thöông vôùi chuùng ta. Neáu chuùng ta huûy dieät traùi ñaát hoaëc do baát caån voâ yù, chuùng ta gaây hö haïi cho noù, roài chuùng ta bieát ñi ôû ñaâu? Cho neân chuùng ta caàn phaûi baûo veä vaø chaêm soùc moâi sinh vì noù laø quyeàn lôïi thieát yeáu cuûa chuùng ta.

Moät vaán ñeà khaùc maø chuùng ta ñang phaûi ñoái ñaàu hoâm nay laø khoaûng caùch giöõa nhöõng nguôøi giaøu vaø ngheøo. Taïi quoác gia Hoa Kyø vó ñaïi naøy, cha oâng tieàn nhaân cuûa quyù vò ñaõ xaây döïng vöõng chaéc cho neàn daân chuû, töï do vaø bình ñaúng giöõa moïi coâng daân. Nhöõng quyeàn caên baûn naøy ñaõ ñöôïc Hieán Phaùp Hoa Kyø baûo veä. Tuy nhieân soá ngöôøi tyû phuù ôû Myõ ngaøy caøng taêng trong khi haïng daân ngheøo vaãn ngheøo, coù ngöôøi laïi ngheøo hôn. Treân theá giôùi cuõng vaäy, coù quoác gia quaù giaøu, coù nöôùc laïi ngheøo xaùc xô. Ñaây laø ñieàu raát ñaùng buoàn. Veà maët luaân lyù thì tình traïng ñoù khoâng coù gì sai quaáy, nhöng thöïc teá noù laø nguoàn goác cuûa söï baát an vaø khoù khaên maø caùc baïn coù theå nhaän thaáy ngay ôû saùt nhaø cuûa mình.

Ngay khi toâi coøn nhoû, toâi thöôøng nghe ngöôøi ta ca tuïng noùi veà thaønh phoá Nöõu Öôùc (New York). Toâi nghó raèng noù raát ñeïp vaø gioáng nhö thieân ñöôøng. Naêm 1979, laàn ñaàu tieân toâi vieáng thaêm New York, ban ñeâm toâi ñang nguû ngon giaác, thình lình bò ñaùnh thöùc daäy vì tieáng coøi huù. Toâi hieåu raèng chaéc coù vieäc gì xaûy ra ñaâu ñoù, troäm cöôùp hoaëc chaùy nhaø. Hôn nöõa toâi coù ngöôøi anh, nay ñaõ qua ñôøi. OÂng keå cho toâi nghe nhieàu kinh nghieäm, khi oâng ta ôû taïi New York. OÂng soáng cuoäc ñôøi bình thöôøng vaø noùi raèng ngöôøi daân ôû New York phaûi chòu ñöïng nhieàu noãi khoå: ngheøo ñoùi, sôï haõi, troäm cöôùp, bò haûm hieáp vaø gieát choùc v…v…Toâi nghó ñaây laø keát quaû cuûa neàn kinh teá trong moät xaõ hoäi maø möùc soáng cuûa moïi ngöôøi khoâng ñoàng ñeàu nhau.

Xaõ hoäi chuùng ta thöôøng xuyeân gaëp baát an, vì coù nhieàu ngöôøi quaù ngheøo phaûi ñaáu tranh lao ñoäng cöïc nhoïc moãi ngaøy môùi kieám ñuû mieáng aên, trong khi nhöõng keû dö thöøa khaùc laïi soáng cuoäc ñôøi heát söùc xa hoa phung phí. Tình traïng xaõ hoäi khoâng laønh maïnh naøy ñaõ daãn ñeán keát quaû laø ngay caû ngöôøi giaøu baïc trieäu hay baïc tyû cuõng vaãn ngaøy ñeâm soáng trong aâu lo, sôï haõi. Cho neân toâi nghó söï caùch bieät quaù lôùn giöõa nhöõng ngöôøi giaøu vaø ngheøo trong xaõ hoäi ngaøy nay laø ñieàu khoâng maáy toát ñeïp.

Tröôùc ñaây, coù moät baø thöông gia raát giaøu ôû Bombay (AÁn Ñoä) ñeán thaêm toâi. Baø ngoaïi cuûa baø ñau beänh naëng vaø baø nhôø toâi ban pheùp laønh caàu an cho baø cuï. Toâi traû lôøi: “Toâi khoâng theå laøm chuyeän ñoù”, vaø noùi tieáp: “Baø may maén sinh ra trong moät gia ñình phuù quyù. Ñaây laø keát quaû vieäc laøm laønh cuûa baø trong quaù khöù. Ngöôøi giaøu laø nhöõng phaàn töû quan troïng trong xaõ hoäi. Baø ñaõ duøng phöông phaùp tö baûn ñeå tích luûy nhieàu tieàn baïc. Baây giôø baø caàn phaùt taâm boá thí giuùp ñôõ veà giaùo duïc vaø söùc khoûe cho nhöõng gia ñình ngheøo khoå”. Chuùng ta neân aùp duïng phöông caùch tích cöïc cuûa tö baûn chuû nghóa laøm ra nhieàu tieàn roài duøng ngaân khoaûn ñoù ñeå laøm caùc vieäc lôïi ích phöôùc ñöùc giuùp cho nhöõng ngöôøi thieáu thoán baàn cuøng. Theo quan ñieåm cuûa ñaïo ñöùc vaø haønh thieän, toâi nghó ñaây laø phöông caùch hay nhaát coù theå mang laïi söï thay ñoåi vaø caûi thieän xaõ hoäi ñöôïc toát ñeïp hôn.

Hieän nay taïi AÁn Ñoä ñang coøn toàn taïi cheá ñoä phaân chia giai caáp. Nhieàu daân ngheøo thuoäc giai caáp haï tieän thaáp nhaát vaãn bò khinh mieät xeáp vaøo “haïng ngöôøi khoâng ai daùm ñuïng tôùi”. Vaøo thaäp nieân 1950, coá tieán só Bhimrao Ambedkar thuoäc giai caáp naøy, laø moät luaät söï noåi tieáng, laøm boä tröôûng Tö Phaùp ñaàu tieân, soaïn ra baûn Hieán Phaùp cuûa AÁn Ñoä ñaõ laøm leã quy y Tam Baûo vaø trôû thaønh moät Phaät töû. Luùc baáy giôø noi göông oâng ta, haøng traêm nghìn ngöôøi cuõng phaùt nguyeän xin quy y Phaät, Phaùp, Taêng. Maëc duø hieän nay hoï töï nhaän laø Phaät töû, nhöng vaãn soáng trong caûnh ngheøo khoå. Veà maët kinh teá, thöïc söï hoï raát ngheøo. Toâi thöôøng baûo hoï “Chính quyù vò phaûi noã löïc coá gaéng laøm vieäc vôùi nieàm tin ñeå caûi thieän ñôøi soáng cuûa mình”

Cho neân, ñoái vôùi haïng ngöôøi ngheøo, gaëp caûnh khoù khaên, toâi luoân luoân khuyeán khích hoï neân laøm vieäc, taän duïng moïi khaû naêng cuûa mình vôùi nieàm tin ñeå giaûi thoaùt ra khoûi caûnh khoán cuøng. Vaø ñoái vôùi haïng giaøu coù, toâi khuyeân hoï neân chia xeû giuùp ñôõ cho nhöõng ngöôøi ngheøo.

Vaøi naêm tröôùc, toâi ñeán vieáng thaêm moät gia ñình ngheøo da ñen taïi Soweto ôû nam Phi Chaâu. Toâi hoûi thaêm gia caûnh vaø phöông tieän kieám soáng cuûa hoï. Sau ñoù, toâi noùi chuyeän vôùi moät giaùo vieân. Qua caâu chuyeän, toâi ñoàng yù raèng söï kyø thò chuûng toäc laø ñieàu khoâng toát. Toâi baûo oâng ta hieän nay moïi coâng daân da ñen ôû nam Phi Chaâu ñeàu ñöôïc höôûng quyeàn bình ñaúng vôùi ngöôøi da traéng vaø hieän giôø oâng coù nhieàu cô hoäi hoïc hoûi cuõng nhö tích cöïc laøm vieäc ñeå tieán thaân. OÂng neân coá gaéng phaùt trieån moïi khaû naêng cuûa mình. Vò giaùo vieân im laëng buoàn baû traû lôøi oâng nghó raèng trí oùc cuûa ngöôøi da ñen Chaâu Phi laø keùm thoâng minh. OÂng noùi: “Chuùng toâi khoâng theå naøo baèng ngöôøi da traéng”.

Toâi söûng soát vaø raát buoàn. Neáu oâng ta coøn mang trong ñaàu oùc yù töôûng nhö vaäy thì khoâng caùch gì caûi ñoåi caùi xaõ hoäi chaäm tieán naøy ñöôïc. Khoâng coù theå! Vaø toâi ñaõ caûi laïi oâng, toâi noùi: “Kinh nghieäm baûn thaân toâi cho thaáy raèng daân toäc Taây Taïng khoâng khaùc gì caûnh ngoä cuûa ngöôøi daân da ñen ôû ñaây. Nhöng neáu gaëp cô duyeân thuaän lôïi, chuùng toâi vaãn coù theå phaùt trieån toát ñeïp. Baèng chöùng laø chuùng toâi sang AÁn Ñoä tò naïn trong boán möôi naêm vaø hieän nay daân Taây Taïng chuùng toâi trôû thaønh moät coäng ñoàng tò naïn thaønh coâng nhaát taïi ñoù”. Toâi baûo oâng ta raèng: “Taát caû chuùng ta ñeàu bình ñaúng. Chuùng ta coù Phaät taùnh nhö nhau! Chuùng ta ñeàu laø con ngöôøi. Söï khaùc bieät maøu da laø khoâng quan troïng. Quaù khöù do söï kyø thò cuûa ngöôøi da traéng cho neân quyù vò khoâng coù cô hoäi chöù thöïc ra thì daân toäc da ñen quyù oâng vaãn coù khaû naêng nhö ngöôøi da traéng”.

Cuoái cuøng, vôùi nöôùc maét löng troøng, oâng ñaùp laïi toâi trong ngheïn ngaøo: “Baây giôø toâi tin raèng moïi chuùng ta ñeàu gioáng nhau. Laø con ngöôøi, taát caû chuùng ta ñeàu coù khaû naêng nhö nhau”.

Trong noåi buoàn saâu xa, toâi caûm thaáy moät nguoàn an uûi lôùn lao vì toâi ñaõ ñoùng goùp ñöôïc phaàn nhoû trong vieäc caûi ñoåi taâm traïng cuûa moät chuùng sanh da ñen cuõng nhö ñaõ giuùp hoï phaùt trieån loøng töï tin maø noù seõ laøm neàn taûng cho töông lai saùng laïn cuûa daân toäc baát haïnh naøy. Nieàm töï tin laø ñöùc taùnh raát quan troïng. Laøm sao ñeå thaønh töïu ñöôïc? Tröôùc heát chuùng ta neân nghó raèng chuùng ta ñeàu bình ñaúng vôùi moïi ngöôøi khaùc, vaø taát caû chuùng ta ñeàu coù khaû naêng nhö nhau. Neáu chuùng ta bi quan, coù maëc caûm nghó raèng, chuùng ta khoâng theå thaønh coâng thì chuùng ta raát khoù tieán boä ñöôïc. YÙ töôûng cho raèng mình khoâng coù caùch gì caïnh tranh hôn keû khaùc laø böôùc ñaàu tieân daãn ñeán thaát baïi.

Cho neân söï caïnh tranh chaân chính maø khoâng laøm toån haïi keû khaùc laø ñieàu hôïp lyù. Ñaây laø phöông phaùp thi ñua moät caùch ñöùng ñaén ñeå tieán boä. Maëc duø ñieàu quan troïng khi chuùng ta daán thaân vaøo ñôøi möu sinh vôùi loøng töï tin, chuùng ta caàn phaân bieät giöõa taùnh khoe khoang kieâu ngaïo vôùi ñöùc taùnh toát haõnh dieän töï tin nôi mình. Ñaây cuõng laø moät phaàn giuùp chuùng ta tu taäp. Chaúng haïn khi toâi coù yù töôûng töï cao, nghó raèng: «OÀ, mình laø nhaân vaät quan troïng».Toâi lieàn töï baûo: «Thöïc ra toâi chæ laø moät con ngöôøi, moät nhaø sö, cho neân toâi coù nhaân duyeân tu haønh ñeå thaønh Phaät».

Roài toâi so saùnh toâi vôùi con saâu tröôùc maët vaø nghó: «Con saâu nhoû naøy raát yeáu ñuoái, noù khoâng coù khaû naêng suy töôûng ñeán vaán ñeà trieát hoïc. Noù cuõng khoâng theå phaùt trieån loøng töø bi. Maëc duø toâi coù thuaän duyeân, nhöng yù töôûng töï cao treân cuûa toâi khoâng maáy saùng suoát. Neáu toâi töï phaùn xeùt theo quan ñieåm naøy, thì con saâu coøn thaønh thöïc vaø chaát phaùc hôn toâi.

Khi toâi gaëp moät ngöôøi naøo, toâi nghó toâi khoâng baèng hoï, khi toâi nhìn ñeán öu ñieåm cuûa hoï. Chaúng haïn hoï coù maùi toùc ñeïp. Roài toâi nghó: «Hieän nay toâi soùi ñaàu vaø töø caùi nhìn ñoù, toâi nhaän thaáy hoï hôn toâi». Chuùng ta luoân luoân coù theå tìm thaáy öu ñieåm nôi moät soá ngöôøi khaùc maø chuùng ta keùm thua hoï. Vôùi yù töôûng khieâm cung naøy seõ giuùp chuùng ta dieät tröø döôïc taùnh kieâu caêng ngaõ maïn.

Ñoâi khi chuùng ta caûm thaáy thaát voïng ñaâm ra thoái chí vaø nghó raèng chuùng ta khoâng theå laøm ñöôïc vieäc gì caû. Trong tình traïng nhö vaäy chuùng ta caàn laïc quan töï tin raèng nhaát ñònh chuùng ta seõ thaønh coâng. Vì nhaän bieát raèng caùi taâm chuùng ta khoâng luoân luoân coá ñònh, cho neân chuùng ta coù theå thay ñoåi quan nieäm khi moät yù töôûng môùi hieän ra trong taâm trí cuûa quyù baïn. Neáu coù taùnh kieâu caêng ngaõ maïn, chuùng ta neân duøng loái suy nghó khieâm nhöôøng nhö toâi ñaõ trình baøy ôû treân ñeå dieät tröø. Khi coù taâm traïng buoàn chaùn, thaát voïng; chuùng ta neân taïo nôi cô hoäi thuaän lôïi ñeå caûi thieän hoaøn caûnh bi quan cuûa mình.

Neáu gaëp ngöôøi ñoái xöû baát coâng vôùi mình, chuùng ta nghó neáu coù theå chòu ñöïng ñöôïc maø khoâng thieät haïi gì laém thì toát hôn chuùng ta neân vui veû chaáp nhaän. Tröôøng hôïp neáu nhaän thaáy haønh ñoäng nhö vaäy baát lôïi thì chuùng ta neân suy xeùt laïi vaán ñeà vôùi söï bình tónh saùng suoát chöù khoâng phaûi bôûi loøng saân haän cuûa mình. Toâi nghó haønh ñoäng vôùi loøng phaãn noä vaø giaän döõ, chính chuùng ta seõ chuoác laáy buoàn phieàn nhieàu hôn laø keû khaùc ñaõ gaây ra söï khoù khaên cho mình.

Haõy töôûng nghó raèng ngöôøi baïn haøng xoùm thuø gheùt vaø luoân luoân taïo raéc roái cho baïn. Neáu baïn khoâng kieàm cheá ñöôïc söï noùng giaän vaø coù haønh ñoäng thuø haän choáng laïi hoï, baïn seõ böïc mình sinh ra ñau bao töû, maát nguû, roài baïn seõ phaûi duøng ñeán thuoác an thaàn. Neáu duøng nhieàu thuoác naøy, thaân theå baïn seõ bò taøn haïi. Keát quaû laø neùt maët baïn luoân luoân khoâng vui vaø caøu nhaøu roài caùc baïn thaân cuõng xa laùnh khoâng ñeán thaêm baïn nöõa. Toùc baïn seõ daàn daàn baïc traéng vaø söùc khoûe cuûa baïn ngaøy caøng sa suùt. Nhìn baïn nhö vaäy, ngöôøi baïn laùng gieàng seõ raát vui. Söùc khoûe cuûa anh cuõng khoâng aûnh höôûng gì vaø anh ta laïi coøn raát möøng vì muïc tieâu phaù raày baïn cuûa anh ta ñaõ thaønh coâng.

Traùi laïi, neáu baïn khoâng ñeå yù gì ñeán loøng daï xaáu xa cuûa anh baïn haøng xoùm, taâm baïn seõ caûm thaáy an lac vaø haïnh phuùc; nhôø vaäy maø söùc khoûe cuûa baïn vaãn toát, taùnh tình vui veû vaø coù nhieàu baïn seõ ñeán thaêm. Do ñoù, cuoäc soáng cuûa baïn ngaøy caøng thaønh coâng. Nhìn baïn an nhieân nhö theá, anh baïn laùng gieàng chaéc khoâng khoûi böïc mình. Toâi nghó raèng ñaây laø phöông caùch khoân ngoan nhaát ñeå ñaùp laïi taâm ñòa xaáu muoán quaáy raày baïn cuûa anh haøng xoùm. Toâi khoâng noùi ñuøa ñaâu. Trong vaán ñeà naøy, toâi coù raát nhieàu kinh nghieäm, khi gaëp nghòch caûnh chöôùng duyeân, toâi thöôøng coá gaéng xem nhö khoâng coù vieäc gì xaûy ra. Toâi tin raèng thöïc haønh ñöôïc nhö vaäy raát höõu ích cho quyù vò. Baïn ñöøng nghó raèng loøng tha thöù vaø taùnh nhaãn nhuïc laø daáu hieäu cuûa söï yeáu heøn. Traùi laïi, theo toâi chuùng laø töôïng tröng cho söùc maïnh cuûa ñaïo ñöùc.

Khi phaûi ñoái ñaàu vôùi keû thuø, caù nhaân hay moät nhoùm ngöôøi muoán phaù haïi chuùng ta; chuùng ta neân xem ñoù laø cô hoäi giuùp mình thöïc haønh taùnh hyû xaû vaø haïnh nhaãn nhuïc. Chuùng ta neân phaùt trieån caùc ñöùc taùnh naøy vì chuùng raát caàn thieát vaø huõu ích cho chuùng ta. Vaø duy nhaát chæ khi gaëp keû thuø, chuùng ta môùi thöïc taäp ñöôïc caùc thieän taùnh treân. Cho neân töø quan ñieåm nhaän thöùc naøy, coù theå noùi keû thuø laø thaày cuûa chuùng ta. Hôn nöõa, hoï laø aân nhaân mang phuùc laønh ñeán cho quyù vò.

Noùi toùm, nhöõng giai ñoaïn khoù khaên trong cuoäc soáng seõ giuùp chuùng ta cô hoäi toát nhaát vaø coù nhieàu kinh nghieäm quyù baùu ñeå phaùt trieån söùc maïnh cuûa tinh thaàn. Taïi Hoa Kyø, phaàn ñoâng caùc nam nöõ thanh thieáu nieân treû tuoåi ñang thuï höôûng ñôøi soáng quaù tieän nghi vaät chaát; cho neân khi gaëp phaûi moät chuùt khoù khaên, hoï  thöôøng caûm thaáy raát khoå sôû vaø lieàn keâu than. Toâi nghó thöïc laø ñieàu höõu ích neáu caùc baïn bieát töôûng nhôù ñeán quaù khöù cha oâng cuûa quyù vò, nhöõng ngöôøi daân AÂu Myõ, ñaõ chòu ñöïng bieát bao nhieâu gian lao cöïc khoå, khi laàn ñaàu tieân ñaët chaân ñeán laäp nghieäp taïi ñaát nöôùc Hoa Kyø naøy.

Toâi nhaän thaáy trong xaõ hoäi tieán boä ngaøy nay, thöïc laø ñieàu sai laàm khi chuùng ta choái boû khoâng quan taâm ñeán caùc tuø nhaân phaïm toäi. Do ñoù khieán hoï maát cô hoäi ñeå caûi thieän hoaøn löông. Hoï khoâng coù dòp söûa ñoåi mong trôû thaønh nhöõng con  ngöôøi bieát soáng coù kyõ luaät vaø traùch nhieäm. Toâi nghó raèng ñeå cöùu giuùp caùc tuø nhaân phaïm phaùp naøy, chuùng ta neân göûi ñeán hoï nhöõng lôøi khuyeân thaønh thaät nhö sau:«Caùc baïn laø nhöõng phaàn töû trong xaõ hoäi cuûa chuùng toâi. Caùc baïn cuõng coù moät ngaøy mai töôi saùng. Chuùng toâi mong raèng quyù vò neân söûa ñoåi nhöõng haønh ñoäng laàm loãi cuûa mình vaø töông lai ñöøng bao giôø taùi phaïm nöõa. Chuùng toâi hy voïng quyù vò seõ soáng moät cuoäc ñôøi löông thieän vaø trôû thaønh nhöõng ngöôøi coâng daân toát».

Toâi cuõng raát buoàn khi thaáy nhöõng ngöôøi maéc beänh «Aids» bò moïi ngöôøi trong xaõ hoäi ruoàng boû. Khi chuùng ta nhaän thöùc raèng hoï laø moät phaàn cuûa nhöõng ngöôøi trong coäng ñoàng chuùng ta vaø nay hoï ñang ñau khoå thì toát hôn heát laø chuùng ta neân môû roäng loøng thöông ñeå chia xeû, an uûi vaø chaêm soùc nghó töôûng ñeán hoï. Ñoâi luùc chuùng ta queân haún, khoâng bieát gì ñeán noãi khoå ñau cuûa nhöõng ngöôøi baát haïnh ñang soáng xung quanh mình. Taïi AÁn Ñoä, khi du haønh baèng xe löûa, toâi thöôøng gaëp ôû caùc nhaø ga raát nhieàu keû haønh khaát vaø ngheøo khoå. Toâi nhaän thaáy phaàn ñoâng daân chuùng khoâng nhöõng quay löng maø coøn haát huûi hoï. Ñoâi khi toâi chaûy nöôùc maét xoùt xa, nhöng chaúng bieát laøm sao baây giôø? Toâi nghó khi nhìn thaáy caûnh ñau loøng ñoù, chuùng ta neân phaùt taâm töø bi xoùt thöông hoï.

Theo toâi, con ngöôøi soáng ham muoán quaù cuõng khoâng toát. Toâi nhaän thaáy nhöõng ngöôøi baïn AÂu Myõ cuûa toâi thöôøng xem tình yeâu nam nöõ nhö laø ñieàu caàn thieát vaø quan troïng. Hoï quan nieäm raèng con ngöôøi soáng khoâng coù yeâu ñöông thì cuoäc ñôøi trôû neân buoàn teû. Chuùng ta caàn phaân bieät giöõa tình yeâu hay loøng duïc voïng thaáp heøn vôùi tình thöông cao caû muoán giuùp ñôõ mang haïnh phuùc ñeán cho keû khaùc. Tình yeâu trai gaùi ñoâi luùc khieán con ngöôøi trôû neân muø quaùng, sanh taâm heïp hoøi ích kyû, khoâng coøn saùng suoát ñeå nhìn thaáy roõ söï thaät, do ñoù seõ gaây ñau khoå cho chuùng ta.

Töông töï nhö loøng thuø haän vaø ganh gheùt, söï ñam meâ duïc tình cuõng raát tai haïi. Chuùng ta coá gaéng kieàm cheá khoâng ñeå cho tình yeâu muø quaùng laøm chuû loøng mình. Ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø chuùng ta khoâng bieát yeâu thöông hay hoaøn toaøn laïnh nhaït vôùi moïi ngöôøi. Chuùng ta neân hieåu raèng tình thöông coù hai loaïi xaáu vaø toát, ích kyû vaø lôïi tha.

Ñöùc Phaät daïy raèng chuùng ta neân thöïc haønh loøng töø bi, mang nguoàn vui ñeán cho moïi ngöôøi. Maëc duø chuùng ta khoâng theå hoaøn toaøn thay ñoåi cuoäc soáng cuûa nhöõng ngöôøi ñang gaëp caûnh khoå, nhöng trong moät vaøi tröôøng hôïp, qua haønh ñoäng chaêm soùc taän tình giuùp ñôõ vaø an uûi, chia xeû nhöõng khoù khaên, chuùng ta coù theå laøm giaûm bôùt phaàn naøo nhöõng noåi khoå ñau cuûa hoï.

Sau heát, toâi muoán göûi vaøi lôøi ñeán tín ñoà cuûa caùc toân giaùo baïn cuõng nhö nhöõng ngöôøi khoâng coù tín ngöôõng. Khi ñoïc nhöõng doøng naøy neáu laø ngöôøi coù ñöùc tin, baïn coù theå nghó tôùi ñaáng thieâng lieâng maø baïn ñang kính thôø. Ngöôøi Coâng Giaùo haõy nghó ñeán Chuùa Gieâ Su, Hoài Giaùo nhôù töôûng ñaáng Allah vaø suy gaãm veà nhöõng lôøi daïy cuûa caùc vò giaùo chuû cuûa mình. Tröôøng hôïp neáu laø ngöôøi khoâng theo toân giaùo naøo thì baïn neân hieåu raèng taát caû moïi ngöôøi ñeàu gioáng nhau, ai cuõng öôùc mong soáng coù haïnh phuùc vaø khoâng thích khoå ñau. Töø nhaän thöùc naøy, baïn haõy coá gaéng phaùt trieån tình thöông yeâu ñoàng loaïi, vaø ñieàu quan troïng nhaát laø chuùng ta caàn coù moät «taâm hoàn vò tha». Vaø khi hieåu bieát raèng chuùng ta laø moät phaàn cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi thì chuùng ta neân coá gaéng tu taäp ñeå trôû thaønh moät con ngöôøi coù tình thöông yeâu bao la vôùi traùi tim roäng môû:

«Nguyeän caàu cho ngöôøi ngheøo khoå seõ ñöôïc giaøu sang,

Nhöõng keû thieáu thoán baát haïnh seõ tìm thaáy nguoàn vui,

Ngöôøi bô vô khoán cuøng coù nôi nöông töïa,

Ñöôïc soáng trong aám no vaø haïnh phuùc.

Nguyeän caàu cho nhöõng ai bò khuûng boá khoâng coøn lo sôï,

Caùc tuø nhaân ñoïa ñaøy ñöôïc phoùng thích töï do.

Moïi keû bò ñaøn aùp ñöôïc ban cho quyeàn laøm ngöôøi ñeå soáng,