|
THÔNG
ĐIỆP TỪ BIỂN LỚN Vĩnh
Hảo Từ bãi đậu xe
bước lên thềm dành cho người đi bộ, người ta vẫn chưa thấy
được biển. Phải leo một con dốc thoai thoải với những bụi
hoa vàng vươn cao khỏi đầu, dẫn đến một vọng hải đài lộ
thiên; từ nơi đây, nhãn quan mới bất chợt mở bừng trước
một đại dương xanh thẳm, mênh mông, tráng lệ. Từng đàn hải
âu tung cánh bay lượn trong vũ khúc miên trường của sóng nước và
gió lộng thênh thang. Triền núi lởm chởm đá, đổ dài xuống
tận bãi cát lao xao bọt nước trắng. Rải rác đâu đó vẫn còn
dấu vết của những dòng dung nham đen kịn đóng thành nhiều
tầng lớp, tưởng chừng như những trang giấy dày của cuốn
huyền sử đất trời bị thiêu hủy bởi tạo hóa từ hàng triệu
triệu năm trước. Đây là biển.
Đây là nước. Biển phương tây nối biển phương đông. Bên này
bên kia nhìn nhau không thấy bến bờ, nhưng nước thẳm mênh mông
chỉ là một. Xa hút bên kia,
xuyên qua trùng trùng sóng xanh và mây trắng, là quê mẹ. Nơi đó,
sau hơn ba mươi năm, đã nhiều đổi thay. Người ta nói vậy. Tất
nhiên là phải vậy. Vạn vật và lòng người thay đổi trong từng
giây phút, từng sát-na, không lẽ hơn ba mươi năm mà chẳng gì đổi
thay? Không gì đổi thay mới là chuyện lạ, và chuyện lạ như
thế là điều không thể chấp nhận được. Nhưng mà đổi thay
theo chiều hướng nào? Xu hướng văn minh tiến bộ của nhân loại
dù nhanh hay chậm thế nào, dù vận dụng chủ thuyết, chủ trương,
ý thức hệ nào, tất cũng phải nhắm đến mục đích tối hậu là
mang lại hạnh phúc thực sự cho con người, cho xứ sở, cho toàn hành
tinh. Hạnh phúc ấy, qua kinh nghiệm dài lâu của lịch sử loài người,
đã cho thấy rằng không nhất thiết phải là sự sung túc, tiện
nghi của vật chất hay kỹ thuật. Trái lại là đàng khác. Có nghĩa
rằng đời sống con người, càng đơn giản chừng nào, càng dễ có
hạnh phúc chừng nấy. Nhận thức nầy xem ra có vẻ đi ngược
với “xu thế thời đại”, khi mà hầu hết con người đều hăm
hở chạy đua với thời gian, tiền bạc và kỹ thuật tân tiến.
Nhưng kỹ thuật tân tiến chẳng qua cũng chỉ là cách để có
nhiều thời gian hơn bằng cách rút ngắn nó lại: trong một
khoảng thời gian nhỏ, có thể làm được nhiều việc hơn; nhiều
việc hơn có nghĩa là tăng thêm cơ hội cho sự hưởng thụ tiện
nghi, cũng có nghĩa là tạo thêm nhiều tiền bạc và tài sản.
Bằng phương cách ấy, con người lẩn quẩn trong nỗ lực vừa
tạo tác vật chất vừa nô lệ vật chất, vừa tạo tác thời
gian vừa nô lệ thời gian. Xét cho cùng, con người chỉ tự trói mình
trong trùng vây của ràng buộc, phiền não, để làm những kẻ nô
dịch suốt kiếp cho vật chất và thời gian. Hạnh phúc không
phải là làm được thật nhiều việc trong một thời gian rất
ngắn. Hạnh phúc chính là không cần phải làm gì cả, vô tư vô
lự, trong một thời gian rất dài. Hạnh phúc không
phải là có thể sở hữu được rất nhiều thứ, thu gom vơ vét tài
sản, vật dụng và tiền bạc đầy dẫy chung quanh mình. Hạnh phúc
chính là buông xả tất cả, không còn vướng bận vào bất cứ
thứ gì. Hạnh phúc ấy,
nhìn ở mặt chính trị, xã hội, thì đó là tự do; nhìn ở phương
diện tâm linh, tôn giáo, thì đó là giải thoát. Trời cao, biển
rộng, sở dĩ đẹp là do ở chỗ bao la bát ngát, không bờ không
bến. Không ai trong cuộc đời mà không bị mê hoặc bởi vẻ vô cùng
vô tận của trời và biển. Nhưng trời thì xa quá, không chạm đến
được, còn biển thì nơi đây, gần gũi, sinh động, chân có thể
dẫm lên, tay có thể sờ đến, và thân có thể hụp lặn trong đó.
Người ta có nhiều kinh nghiệm, kỷ niệm từ biển, và học từ
biển rộng nhiều hơn là trời cao. Hình ảnh của biển được dùng
rất nhiều để làm ẩn dụ trong văn chương, trong kinh điển: Đại
dương thống khổ. Biển lớn sinh-tử… Và có một số
người được sinh ra từ biển không thể không nói tới. Những người
này, già trẻ lớn bé, có kẻ già trên tám mươi, có kẻ chỉ là
hài nhi còn trong bụng mẹ. Đã một lúc nào đó, họ lần lượt
xuống thuyền, ra biển, bỏ lại tất cả sau lưng. Gia đình, bạn
bè thân thuộc, tài sản, đất đai, làng xóm, chùa chiền, nhà
thờ, đình miếu, ngôi trường cũ, kỷ niệm, kỷ vật, và trên
tất cả những thứ ấy: quê hương. Lênh đênh trên biển lớn
nhiều ngày để tìm một bến bờ tự do. Tay không tấc sắt, đã
không thể tìm được tự do và hạnh phúc nơi chính quê hương
của mình dưới một chính thể hà khắc, họ phải gom tài sản
tiền bạc để mua một chuyến đi. Lại gom cả sinh mệnh của mình
để đánh đổi tự do. Trong đại dương thống khổ ấy, trong
biển lớn sinh-tử ấy, nhiều người, rất nhiều người trong số
họ, đã bị cướp bóc, hãm hiếp, giết hại, bởi chính nhân viên
công lực của đất nước mình cũng như của hải tặc các nước
láng giềng, hoặc bị ép bức làm nô lệ tình dục suốt kiếp ở
một nơi chốn xa lạ nào đó; nhiều người chết đói chết khát;
nhiều người bị bão lớn, sóng to nhận chìm. Lượng máu và nước
mắt của họ không sánh được như nước đại dương, nhưng mặn
và đau xót hơn rất nhiều. Những kẻ may
mắn sống còn, trôi giạt đến bờ biển của những nước láng
giềng, lam lũ, tiều tụy, vật vờ như những hồn ma bóng quế
lạc về từ địa ngục. Đặt chân trên vùng đất mới, họ lập
tức được người nước ngoài tiếp cứu bằng lòng nhân đạo,
mở vòng tay để chào đón như là thành viên mới của xứ sở
tự do, mà đồng lúc cũng bị chính quyền trong nước kết án như
những kẻ phản bội tổ quốc và quê hương. Bắt đầu từ đây,
với hai bàn tay trắng, họ làm lại cuộc đời. Cuộc đời cũ,
cuộc đời mới, được chấm dứt và khởi đầu từ biển lớn.
Thế nên, lòng không thể không lớn, tình không thể không bao la. Hơn
ba mươi năm vật lộn với cuộc sống, từ việc học hành cho đến
nghề nghiệp, họ đã trải qua cú sốc văn hóa, tâm lý chao đảo,
vượt bao gian khó, khổ nhọc, đắng cay, để từ hai bàn tay không,
dựng nên sự nghiệp hiển hách của cá nhân, gia đình, và một
cộng đồng lớn mạnh. Người ta nói
họ phản quốc, phản dân tộc nhưng kỳ thực chính họ lại là
những người yêu nước, yêu dân nồng nàn nhất. Ngày đêm canh cánh
nhớ nước thương nòi. Tháng năm học hành và làm việc để ổn
định đời sống mà lòng nào nguôi trước khổ nạn của quê hương.
Từ kẻ thành danh giàu có cho đến người già nua yếu kém nhận
trợ cấp hàng tháng của chính phủ, lúc nào cũng sẵn dành một
phần tiền, một phần quà gửi về quê hương. Từ thiên tai cho đến
tai họa gây nên bởi những kẻ bạo ngược vô tình, những người
sinh ra từ biển lúc nào cũng tiên phong, mau mắn nhất để dang tay
cứu giúp cho nạn nhân quê nhà. Người ta nói
họ là những người đầy căm thù, cực đoan, nhưng kỳ thực họ
là những người rất mực từ bi hỷ xả. Họ không vì một
thiểu số cầm quyền mà bỏ quên hàng triệu người dân thống
khổ. Họ không vì một tập đoàn tham nhũng, hối lộ, thối nát,
mà bỏ mặc đồng bào trước những nỗi nguy nan. Ở nơi chốn
tự do sung túc hà tất phải bận lòng thù ghét những ai! Chẳng
qua là vì thương dân thương nước mà bất bình với những sai trái
của tập đoàn tham ô. Biển có khi im lặng như tờ, nhưng cũng có
lúc thịnh nộ dương oai. Không phải im là nhu nhược hèn yếu; không
phải thịnh nộ là căm thù, bạo động. Chỉ là im lặng để
lắng nghe, thấu suốt, và lên tiếng là để nói cái khát vọng
tự do hạnh phúc của sinh dân. Sinh
từ biển lớn, họ có tấm lòng bao dung như biển: đã từng tha
thứ những kẻ đày ải, giam cầm, hành hạ, bóc lột mình, luôn
nghĩ đến nỗi đói khổ của đồng bào và luôn sẵn sàng đem tài
sức mình để xây dựng quê hương. Họ đã tìm thấy tự do, nhưng
ước vọng tự do cho kẻ khác vẫn chưa nguôi. Họ tiếp tục
nhẫn nại, chờ đợi sự hồi đầu hướng thiện của những kẻ
xấu-ác. Đó là lòng nhân, là trí tuệ, mà cũng là sức mạnh
của họ. Họ,
những bé sơ sinh năm ấy bây giờ đã trở thành những bậc cha
mẹ của những bé sơ sinh thế hệ mới; những thanh niên nhiệt
huyết can trường năm ấy, bây giờ đã đứng trước thềm lão niên.
Nhiều người trong số họ đã ra người thiên cổ. Nhưng biển
lớn hãy còn đó. Mênh mông, không cùng, không tận. Từ
biển lớn, gửi thông điệp nhân từ, trí tuệ và nhẫn nại về
đất mẹ quê cha.
|
