|
Nhöõng taùc phaåm taâm linh giaù trò Choïn moät caùch soáng höõu ích cho mình Thaân ngöôøi khoù ñöôïc, Phaät Phaùp khoù nghe Hoøa Thöôïng Thích Thanh Töø
Ñöùc Phaät daïy: “Thaân ngöôøi khoù ñöôïc, Phaät Phaùp khoù nhe”, nguyeân chöõ Haùn laø “Nhaân thaân nan ñaéc, Phaät Phaùp nan vaên”. Caâu naøy môùi nghe qua, chuùng ta thaáy raát deã, raát gaàn guõi nhöng hieåu heát giaù trò cuûa noù caàn phaûi suy nghieäm chín chaén. Hieän giôø chuùng ta coù maët ôû ñaây ñeàu coù thaân ngöôøi neân ta thaáy ñöôïc thaân ngöôøi khoâng khoù. Ñoù laø caùi thaáy caïn côït cuûa chuùng sanh. Neáu nhìn theo Ñöùc Phaät seõ thaáy khaùc hôn nhieàu. Sau ñaây toâi seõ thöù töï giaûi thích cho quùi vò hieåu. Taïi sao Phaät noùi thaân ngöôøi khoù ñöôïc? Ngaøi noùi thaân ngöôøi khoù ñöôïc laø noùi thaân töông lai, chôù khoâng phaûi thaân hieän taïi. Vì hieän taïi chuùng ta ñaõ ñöôïc roài nhöng mai sau khi thaân naøy baïi hoaïi, chuùng ta coù ñöôïc thaân ngöôøi nöõa hay khoâng, ñoù laø vaán ñeà raát quan troïng, caàn phaûi tö duy. Neáu chuùng ta coù ñuû trí tueä nhaän ñònh, phaûi xeùt kyõ sau khi thaân naøy maát ñi, mình coøn hay heát? Maát thaân naøy nhöng taâm thöùc cuûa chuùng ta theo nghieäp tieáp tuïc taùi sinh. Bôûi vì trong kinh Phaät day, taát caû chuùng sinh khoâng phaûi chæ coù maët treân theá gian naøy moät laàn, maø ñaõ coù maët voâ soá laàn roài. Phaät coøn daïy ngöôøi tu haønh töø khi sô phaùt taâm cho tôùi khi thaønh Phaät quûa traõi qua ba voâ soá kieáp. Nhö vaäy neáu sanh ra, cheát ñi laø maát heát thì ñaâu coù thôøi gian ba voâ soá kieáp, khoâng coù thôøi gian tu taäp laâu daøi ñoù, laøm gì coù Phaät? Chö Phaät, chö Boà Taùt tu nhieàu ñôøi nhieàu kieáp, coâng quûa aáy khoâng maát neân môùi coù söï lieân tuïc, ñöa ñeán keát quûa thaønh ñaïo. Thaân hieän taïi cuûa chuùng ta mang theo moät soá taäp nghieäp cuûa quaù khöù. Nhö moät gia ñình coù boán naêm anh em, ra ñôøi cuøng chung cha meï, nhöng hoï khoâng gioáng nhau töø hình daùng cho ñeán taâm yù, ngöôøi hieàn, ngöôøi döõ, ngöôøi thoâng minh, ngöôøi chaäm luït. Taïi sao nhö vaäy? Vì nghieäp quaù khöù khoâng gioáng nhau, maø thaân ñôøi naøy do nghieäp quaù khöù daãn sanh neân noù cuõng khoâng gioáng nhau. Ñöaù beù môùi sanh ra chöa ñöôïc daïy baûo gì caû, maø chuùng noù ñaõ coù nhöõng sôû thích rieâng; ñöaù öa aên, ñöùa öa nguû, ñöùa thích ñoà chôi. Lôùn leân ñi hoïc ñöùa gioûi toaùn, ñöùa gioûi vaên, ñöùa gioûi söû, ñòa, v.v. Laàn ñoù toâi giaûng veà luaân hoài, coù moät thaày giaùo thöa vôùi toâi: “Giaùo lyù Phaät daïy raát hay, vì laøm thaày giaùo con hieåu raát roõ ñieàu naøy. Trong moät lôùp hoïc, thaày coâ daïy bình ñaúng nhö nhau nhöng hoïc sinh coù ñöùa gioûi moân naøy, coù ñöùa gioûi moân khaùc, khoâng gioáng nhau.” Taïi sao vaäy? Khoâng gioáng do hoïc hay do caùi gì ? Do nghieäp quaù khöù coøn löu laïi. Ví duï thuôû tröôùc ngöôøi ñoù laøm thôï moäc, baây giôø sanh ra trôû laïi laøm ngöôøi, vöøa caàm tôùi buùa ñuïc laø ñaõ thaáy quen tay roài, neân chæ caàn nhìn sô qua coâng vieäc cuûa thôï moäc laø hoï laøm theo raát kheùo, ñaâu caàn daïy nhieàu. Coøn ngöôøi hoài xöa laø nhaø toaùn hoïc, baây giôø ra ñôøi hoïc veà toaùn, hoï raát tinh thoâng, hieåu raát nhanh. Ngöôøi hoài xöa laø nhaø vaên, baây giôø vaên chöông raát gioûi. Moãi ngöôøi ñaõ coù saün chuûng töû rieâng bieät, khoâng ai gioáng ai. Neáu do chæ daïy trong hieän taïi thì leõ ra trong moät lôùp hoïc moïi ngöôøi ñeàu gioáng nhau heát, nhöng vì taâm tö, nghieäp taäp cuûa quùa khöù coøn tieàm aån trong taâm thöùc, neân ra ñôøi gaëp duyeân thích hôïp noù phaùt trieån raát deã. Hieän nay treân theá giôùi, laâu laâu chuùng ta nghe keå nôi naøy nôi kia coù nhöõng vò thaàn ñoàng gioûi veà toaùn, gioûi veà vaên chöông, gioûi veà aâm nhaïc . . . daïy moät bieát tôùi möôøi. Roõ raøng neáu boä oùc con ngöôøi gioáng nhau heát,laøm sao coù nhöõng hieän töôïng aáy? Hôn nöõa neáu ñôøi tröôùc khoâng tích luõy soá voán kia, laøm sao trong moät thôøi gian hoïc taäp ngaén nguûi maø laïi gioûi nhö vaäy. Neân bieát chuùng ta mang thaân khoâng phaûi chæ coù moät ñôøi naøy maø ñaõ traõi qua voâ soá kieáp. Trong kinh keå laïi, ñeâm thöù 49 Phaät tu döôùi coäi Boà Ñeà töø canh moät tôùi canh hai, Ngaøi chöùng ñöôïc Tuùc Maïng Minh, nhôù roõ voâ soá ñôøi tröôùc nhö vieäc môùi xaûy ra hoâm qua, neân Phaät noùi chuùng ta luaân hoài sinh töû khoâng phaûi moät laàn maø ñaõ traõi qua bieát bao nhieâu laàn roài. Do ñoù trong chuùng ta ñaõ tích luõy nhöõng chuûng töû nghieäp quùa khöù chôù khoâng maát. Sau naøy caùc thaày Tyø Kheo keát taäp laïi nhöõng baøi giaûng cuûa Phaät veà ñôøi quùa khöù cuûa Ngaøi cuõng nhö cuûa caùc ñeä töû thaønh hai boä kinh goïi laø Boån Sanh vaø Boån Söï. Kinh Boån Sanh noùi veà cuoäc ñôøi Ngaøi, coøn kinh Boån Söï noùi veà cuoäc ñôøi cuûa caùc ñeä töû.
Ngaøy nay chuùng ta ñöôïc thaân ngöôøi, dó nhieân moãi ngöôøi tích luõy nghieäp khaùc nhau, cho neân taâm tö, nguyeän voïng, khaû naêng cuõng khaùc nhau, khoâng ai gioáng ai heát. Theo ñaây thì bieát neáu moät thaân naøy hoaïi, chuùng ta vaãn tieáp tuïc thoï thaân sau theo nghieäp mình ñaõ gaây taïo trong ñôøi naøy chôù khoâng maát. Thaân sau ra ñôøi hoaëc tieáp tuïc laøm ngöôøi hay vaøo ñiaï nguïc, ngaï quyû, suùc sanh hoaëc leân caùc coõi trôøi v.v. ñeàu tuøy thuoäc vaøo nghieäp hieän taïi. Do ñoù voøng luaân hoài khoâng coá ñònh, tuøy theo nghieäp duyeân mình taïo trong ñôøi naøy. Hieän giôø chuùng ta ñöôïc laøm ngöôøinhöng thaân sau khoù baûo ñaûm laø ngöôøi. Muoán baûo ñaûm ñöôïc thaân ngöôøi chuùng ta phaûi laøm sao? Phaät daïy, muoán ñôøi sau ñöôïc trôû laïi laøm ngöôøi thì ngay ñôøi naøy phaûi giöõ cho troøn naêm giôùi. Naêm giôùi laø: khoâng saùt sanh, khoâng troäm caép, khoâng taø haïnh, khoâng noùi doái, khoâng uoáng röôïu hoaëc huùt chích xì ke, ma tuùy, aù phieän, v.v. Giôùi thöù nhaát khoâng saùt sanh laø khoâng ñöôïc gieát ngöôøi baèng caùch töï tay gieát hoaëc mieäng xuùi baûo ngöôøi khaùc gieát hoaëc thaáy nghe gieát haïi taâm sanh vui thích tuøy hyû, ñoù goïi laø tuøy hyû saùt. Khoâng ñöôïc gieát nhöõng con vaät lôùn. Ñoù laø giôùi thöù nhaát. Giôùi thöù hai khoâng ñöôïc troäm cöôùp. Ñieàu naøy ai cuõng hieåu bieát heát roài. Giôùi thöù ba khoâng ñöôïc taø daâm, nghóa laø vôï choàng coù gia ñình roài, khoâng ñöôïc ngoaïi tình vôùi keû khaùc. Giôùi thöù tö khoâng ñöôïc noùi doái. Noùi doái laø noùi khoâng ñuùng söï thaät, coù ba ñoäng cô. Ñoäng cô thöù nhaát do tham neân noùi doái gaït ngöôøi ñeå laáy lôïi veà mình. Ñoäng cô thöù hai do noùng giaän neân maéng ngöôøi laø traâu boø, laø choù v.v. cho haû côn giaän. Ñoäng cô thöù ba do taâm aùc ñoäc, ngöôøi ñoù khoâng phaïm toäi, khoâng loãi laàm nhöng ta vu oan hoï phaïm toäi naøy toäi kia ñeå hoï phaûi chòu tuø ñaøy khoå sôû. Toùm laïi noùi doái vì loøng tham, vì noùng giaän, noùi doái vì aùc ñoäc thì ñeàu phaïm toäi. Giôùi thöù naêm laøkhoâng ñöôïc uoáng röôïu maïnh, huùt caùc thöù nhö xì ke, ma tuùy . . . Toâi noùi röôïu maïnh ñeå giaûn traïch röôïu nheï vaø khoâng ñöôïc uoáng say. Röôïu maïnh khoâng ñöôïc uoáng ñaõ ñaønh, röôïu nheï maø uoáng say cuõng khoâng ñöôïc uoáng luoân. Giôùi naøy beân nam deã phaïm hôn beân nöõ. Döôùi ñaây toâi seõ noùi nhöõng tai hoïa khi chuùng ta phaïm caùc ñieàu giôùi aáy. Laø ngöôøi, chuùng ta quùi troïng maïng soáng khoâng gì baèng, vaäy keû khaùc coù maïng soáng, chuùng ta cuõng phaûi bieát quùi troïng nhö mình. Neáu baây giôø ta saùt phaït maïng soáng cuûa hoï, hoï khoâng theå naøo boû qua ñaâu. Chuùng ta quùi troïng taøi saûn cuûa mình thì ngöôøi khaùc cuõng quùi troïng taøi saûn cuûa hoï. Neáu ta xaâm phaïm taøi saûn cuûa ngöôøi, nhaát ñònh hoï seõ tìm caùch laáy laïi, khoâng theå traùnh ñöôïc. Chuùng ta quùi troïng haïnh phuùc gia ñình mình thì cuõng phaûi quùi troïng haïnh phuùc gia ñình ngöôøi khaùc. Neáu ta xaâm phaïm haïnh phuùc gia ñình ngöôøi khaùc thì haïnh phuùc gia ñình mình coù ngaøy cuõng tan naùt. Chuùng ta quí troïng trí tueä thoâng minh nhöng laïi uoáng nhieàu röôïu thì taâm u meâ ñaàn ñoän. Huùt aù phieän, xì ke, ma tuùy laøm cho mình ñieân cuoàng leân, ñoù laø chuùng ta töï haïi mình trôû thaønh ngöôøi toái taêm muø mòt, khoâng coù höôùng ñi. Phaät caám chuùng ta khoâng ñöôïc phaïm naêm giôùi khoâng phaûi vì Phaät maø vì chuùng ta. Neáu quùi Phaät töû giöõ troøn naêm giôùi, baûo ñaûm ñôøi naøy laøm ngöôøi, ñôøi sau trôû laïi laøm ngöôøi toát hôn. Ngöôøi giöõ troøn naêm giôùi nhö theá, ngay baây giôø coù ai daùm pheâ bình chò hay anh ñoù xaáu khoâng? – Khoâng. Coøn neáu ngöôøi phaïm moät trong naêm giôùi ñoù coù bò pheâ bình khoâng? - Coù. Ví duï ngöôøi phaïm toäi aên caép, ai cuõng khinh cheâ. Nhö vaäy nhaân phaåm cuûa con ngöôøi naèm troïn ôû trong naêm giôùi aáy. Ñôøi naøy chuùng ta ñuû tö caùch laøm ngöôøi, ñôøi sau laïi ñöôïc tieáp tuïc laøm ngöôøi, khoâng sai chaïy tí naøo. Phaät baûo tu naêm giôùi laø tu Nhaân thöøa Phaät giaùo, töùc ñaïo laøm ngöôøi. Quùi Phaät töû töï xeùt laïi mình hieän giôø ñaõ giöõ troøn naêm giôùi chöa? Neáu chöa thì ñôøi naøy khoâng laø ngöôøi toát vaø ñôøi sau khoângbaûo ñaûm ñöôïc laøm ngöôøi, vì vaäy Phaät noùi thaân ngöôøi khoù ñöôïc. Neáu quùi vò thaáy giöõ troøn naêm giôùi deã thì laøm ngöôøi deã, neáu thaáy giöõ troøn naêm giôùi khoù thì laøm ngöôøi khoù. Nhö vaäy hieåu caâu noùi thaân ngöôøi khoù ñöôïc laø heát söùc coù yù nghóa vaø deã hay khoù laø do chuùng ta chöù khoâng do ai caû. Bôûi vì naêm ñieàu kieän ñeå ñöôïc thaân ngöôøi chuùng ta giöõ khoâng troøn neân ñôøi naøy khoâng theå laøm ngöôøi toát, ñôøi sau khoù ñöôïc thaân ngöôøi. Trong kinh Phaät noùi roõ laém: “Khoâng gieát ngöôøi, ñôøi sau tuoåi thoï daøi, khoâng troäm cöôùp, ñôøi sau khaù giaû, khoâng taø daâm, ñôøi sau ñeïp ñeõ, khoâng noùi doái, ñôøi sau noùi naêng löu loaùt, noùi ra moïi ngöôøi ñeàu tin quùi, khoâng uoáng röôïu maïnh, röôïu say, khoâng huùt aù phieän, xì ke, ma tuùy, ñôøi sau trí tueä thoâng minh. Nhö vaäy ñôøi sau muoán trôû laïi laøm ngöôøi toát, trong naêm giôùi naøy khoâng theå thieáu giôùi naøo caû. Khoâng ai muoán mình soáng dai maø ngheøo khoå. Soáng dai maø phaûi coù tieàn xaøi nöõa, vì vaäy phaûi giöõ hai giôùi ñaàu. Soáng dai coù tieàn nhöng xaáu xí, coù chòu khoâng? Khoâng. Muoán ñeïp thì phaûi giöõ giôùi khoâng taø haïnh. Ñöôïc thaân ngöôøi soáng dai, giaøu sang, ñeïp ñeõ maø bò caâm ngoïng, coù chòu khoâng? Cuõng khoâng, neân phaûi giöõ giôùi khoâng noùi doái thì ñôøi sau noùi naêng löu loaùt, ñöôïc moïi ngöôøi tin quùi. Baây giôø ñöôïc soáng laâu, giaøu sang, ñeïp ñeõ, noùi naêng löu loaùt maø ñaàn ñoän ngu toái, coù chiuï khoâng ? Khoâng luoân, vì vaäy phaûi ñöøng uoáng röôïu, ñöøng huùt aù phieän, ma tuùy. Ngöôøi naøo muoán mình ñöoïc troïn veïn nhö theá thì phaûi giöõ troøn naêm giôùi. Hieän ñôøi chuùng ta giöõ troøn naêm giôùi xöùng ñaùng laø ngöôøi con Phaät; ñôøi sau trôû laïi laøm ngöôøi toát hôn. Ñoù laø quùi Phaät töû bieát tu, chôù khoâng phaûi tu laø toái raèm, ba möôi ñi chuøa saùm hoái, maø veà nhaø vaãn tieáp tuïc laøm caùc vieäc xaáu, phaïm giôùi, laøm khoå luïy cho mình cho ngöôøi. Nhö vaäy khoâng goïi laø tu. Phaät daïy laøm ngöôøi khoù neân chuùng ta muoán ñôøi sau ñöôïc laøm ngöôøi toaøn veïn thì phaûi coá gaéng thöïc haønh y theo lôøi Phaät daïy, coá gaéng giöõ troøn naêm giôùi. Neáu khoâng nhö theá thì khoâng xöùng ñaùng laø ñeä töû Phaät. Trong kinh Phaät coù day: “Nhö moät boïng caây noåi treân maët bieån, theo soùng gío troâi giaït khaép nôi. Coù con ruøa muø naèm döôùi ñaùy bieån, moät traêm naêm môùi troài ñaàu leân moät laàn. Nhö vaäy thöû hoûi chöøng naøo con ruøa môùi gaëp boïng caây? Phaät noùi thaân ngöôøi maát roài, ñöôïc trôû laïi cuõng khoù nhö con ruøa muø gaëp boïng caây vaäy. Taïi sao? Chuùng ta cöù kieåm laïi xem mình coù giöõ troøn naêm giôùi khoâng, neáu khoâng troøn laøm sao trôû laïi thaân ngöôøi ñöôïc. Nhìn khaép trong theá gian, coù maáy ai giöõ troøn naêm giôùi? Vì theá ngöôøi maát thaân naøy phaûi rôi vaøo choã toái taêm nhieàu hôn ñöôïc trôû laïi laøm ngöôøi, neân noùi ñöôïc thaân ngöôøi raát khoù. Chuùng ta coù phöôùc duyeân lôùn môùi gaëp ñöôïc Phaät Phaùp. Phaät daïy chuùng ta tu ñeå duy trì thaân hieän taïi toát ñeïp, ñuùng phaåm haïnh con ngöôøi, roài ñôøi sau trôû laïi laøm ngöôøi toát hôn, an laønh hôn. Nhaân quaû theo nhau nhö vaäy. Chuùng ta thöû töôûng töôïng trong moät xoùm, moät laøng ai cuõng giöõ troøn naêm giôùi heát thì xoùm laøng ñoù coù ñöôïc bình an khoâng? Raát bình an. Ñi ñaâu queân ñoùngc öûa cuõng khoâng sôï troäm caép, cuõng khoâng nghi baäy cho ai; moïi ngöôøi cuøng tin töôûng vui veû vôùi nhau. Ñoù laø ta tu cho baûn thaân mình toát, roài caû xoùm laøng toát, xaõ hoäi toát, quoác gia toát. Ñoù laø toâi noùi roõ con ñöôøng tu cuûa Phaät töû, keát quaû hieän taïi vaø ngaøy mai khoâng khaùc nhau, cho neân taát caû phaûi raùng tu, ñöôïc vaäy môùi xöùng ñaùng laø con Phaät. Coå ñöùc duøng ví duï naøy ñeå noùi ñöôïc thaân ngöôøi raát khoù: Thieân nieân thieát thoï khai hoa dò Nhaát thaát nhaân thaân vaïn kieáp nan. Dòch: Ngaøn naêm caây saét troå hoa deã Thaân ngöôøi maát ñi khoù vaïn ñôøi. Chuyeän caây saét troå boâng vaäy maø coøn deã, chôù thaân ngöôøi maát ñi tìm laïi raát khoù. Khoù hôn caây saét troå hoa nöõa. Chuùng ta ñöôïc thaân ngöôøi laø raát khoù. Tröôùc kia coù leõ mình cuõng ñaõ tu haønh tích luõy toát phaàn naøo, neân ñôøi naøy môùi ñöôïc laøm ngöôøi, ñöôïc nghe Phaät Phaùp. Theá nhöng coù nhöõng ngöôøi ñöôïc laøm ngöôøi roài laïi huûy hoaïi thaân naøy, coù saùng suoát khoâng? Nhö töùc giaän ai lieàn töï töû, vì nghó laøm nhö theá cho heát caùi khoå trong ñôøi naøy. Song hoï ñaâu coù ngôø raèng chaúng nhöõng khoâng heát maø coøn khoå hôn nöõa. Taïi sao? Trong kinh Phaät daïy, nhö con traâu moãi khi bò chuû troøng caùi aùch vaøo coå baét keùo xe. Noù gheùt caùi aùch, neân hoâm naøo chuû nhaø khoâng ñeå yù, noù duøng söøng cuûa mình quaät cho gaõy caùi aùch ñi, vì noù nghó caùi aùch ñoù gaõy thì noù khoûi keùo xe nöõa, nhöng khoâng ngôø gaõy aùch cuõ oâng chuû laøm aùch môùi coøn chaéc hôn. Phaät noùi chæ khi naøo heát laøm traâu thì heát keùo xe, coøn laøm traâu duø beû maáy caùi aùch cuõng khoâng khoûi kieáp keùo xe. Cuõng vaäy, chöøng naøo chuùng ta heát nghieäp khoå, nghieäp xaáu thì ñöôïc an laønh töï taïi, chôù huûy hoaïi thaân naøy khoâng phaûi laø nhaân an laønh töï taïi ñaâu. Bieát theá khi gaëp nghòch caûnh, chuùng ta phaûi raùng tu ñeå chuyeån, chôù khoâng neân lieàu lónh töï haïi thaân mình. Ñöôïc thaân ngöôøi laø quùi, neân chuùng ta phaûi gìn giöõ baûo veä khoâng neân huûy hoaïi. Trong nhaø Phaät caám khoâng ñöôïc töï saùt maø phaûi soáng vöôït qua moïi thöû thaùch khoù khaên ñeå laøm ñieàu lôïi ích cho mình, cho moïi ngöôøi. Ñoù laø tinh thaàn khoâng phaïm giôùi saùt sinh cuûa ñaïo Phaät. Keá ñeán Phaät noùi Phaät Phaùp raát khoù nghe. Taïi sao? Coù hai lyù do: Thöù nhaát, ngöôøi sanh ra treân ñôøi naøy ñöôïc gaëp, ñöôïc nghe Phaät Phaùp thaät laø raát khoù. Bôûi coù ngöôøi caû ñôøi khoâng bieát ñeán hai chöõ Phaät Phaùp, hoaëc coù nhöõng ngöôøi ñöôïc nghe laïi khoâng hieåu, neân noùi khoù nghe. Taïi sao Phaät Phaùp ñöôïc nghe maø khoâng hieåu? Bôûi vì Phaät Phaùp noùi leõ thaät, chæ leõ thaät maø chuùng ta soáng trong aûo töôûng quaù nhieàu neân khoâng theå tieáp nhaän ñöôïc söï thaät aáy. Ví duï quùi vò coù chaáp nhaän thaân mình nhô nhôùp khoâng? Thaàm nhaän thoâi nhöng neáu ra ngoaøi coù ai pheâ bình anh hay chò nayø nhô nhôùp hoâi haùm quùa, chòu khoâng noåi thì mình noåi saân cöï ngöôøi ta lieàn. Phaät noùi thaân naøy laø ñaõy da hoâi thoái maø mình laïi thaáy noù quùi, noù ñeïp, nhö vaäy khoâng phaûi soáng vôùi aûo töôûng laø gì? Töôûng mình saïch, töôûng mình ñeïp, töôûng mình quùi neân nghe noùi dô, xaáu, chòu khoâng noåi neân noåi saân lieàn. Caøng saân si thì caøng xaáu hôn, chöù ñaâu coù caûi chính cho caùi nhô nhôùp aáy ñöôïc. Coù nhöõng vieäc heát söùc nhoû nhöng toâi thaáy raát hay. Hoâm ñoù toâi thaáy moät thaày moùc trong loã muõi ra ra moät cuïc, toâi hoûi cuïc gì? Thaáy aáy noùi cuïc cöùt muõi. Toâi hoûi theâm neáu trong loã tai moùc ra thì goïi caùi gì? Ñaùp cöùt raùi. Nhö vaäy caû caùi ñaàu mình toaøn cöùt, theá thì noù ñeïp choã naøo, quùi choã naøo, khoân choã naøo? Töø treân xuoáng döôùi ñeàu laø ñoà boû heát, vaäy maø ta töôûng quùi, töôûng ñeïp, nghe ai pheâ bình moät chuùt laø noåi töùc leân lieàn. Thaät buoàn cöôøi, thaät toäi nghieäp! Cho neân khi Phaät saép thaønh ñaïo, boïn ma vöông giaû thaønh thieáu nöõ ñeïp tôùi quyeán ruõ Ngaøi trôû veà theá gian, Phaät lieàn quôû: “Ñaõy da hoâi thoái haõy ñi, ta khoâng duøng”. Chuùng xaáu hoå töï boû ñi. Ñöùc Phaät nhìn töôøng taän, thaáy roõ leõ thaät, noùi ra leõ thaät nhöng vì leõ thaät aáy khoù chòu quùa neân khoâng ai muoán nghe. Phaät Phaùp khoù nghe laø ôû choã ñoù, noù ngöôïc laïi vôùi söï töôûng töôïng, öôùc mô cuûa con ngöôøi. Ai cuõng muoán ñöôïc khen, ñöôïc ñeïp, ñöôïc taùn thaùn saïch seõ thôm tho . . . Neáu mình thaät saïch seõ thì maáy haõng saø boâng thôm, daàu thôm eá heát. Töï ta thôm roài, ñaâu caàn gì noù, coøn duøng tôùi daàu thôm laø bieát mình khoâng thôm khoâng saïch. Vaäy maø ta cöù queân, töôûng mình thôm laém, ai ñi ngang cuõng thích, ñoù laø aûo töôûng, chöù thöïc teá khoâng phaûi theá. Thaät ra con ngöôøi soáng vôùi aûo töôûng quaù nhieàu, neân Phaät noùi leõ thaät, chæ thaúng leõ thaät cho chuùng ta ñöøng laàm. Ngöôøi naøo thaáy ñuùng leõ thaät thì bôùt cao maïn, coøn soáng vôùi aûo töôûng deã sanh ra töï cao, ngaïo maïn, ñoù laø leõ thöôøng. Con ngöôøi thöôøng mô töôûng soáng dai, moät traêm tuoåi, hai traêm tuoåi môùi vöøa yù. Hoài xöa maáy oâng vua coøn tham nöõa, khi baù quan voâ chaàu ñeàu tung hoâ vaïn tueá, nghóa laø soáng tôùi muoân naêm. Baây giôø chuùng ta chuùc Teát vôùi nhau, cao laém laø baù nieân, töùc traêm naêm thoâi. Giaû söû ai ñoù trôù treâu chuùc anh chò sang naêm cheát, quùi vò chòu khoâng? Chaéc ñuoåi ra khoûi nhaø lieàn. Beân Nhaät, coù moät thieàn sö ñöôïc nhaéc tôùi maõi. Hoâm aáy ngaøy Teát ñaàu naêm, Phaät töû ñeán ñaõnh leã chuùc Teát Ngaøi xong, ngaøi chuùc laïi theá naøy: “Toâi chuùc cho gia ñình anh, oâng noäi cheát, baø noäi cheát, cha cheát, meï cheát, con cheát, chaùu cheát”. Ngöôøi ñöôïc chuùc ngaïc nhieân khoâng hieåu sao oâng thaày chuùc caùi gì kyø laï vaäy, chuùc nhö truø ruûa toaøn gia quyeán ngöôøi ta. Nhöng Thieàn Sö giaûi thích: “Toâi chuùc nhö vaäy laø haïnh phuùc cho gia ñình anh ñoù chöù! Bôûi vì co 1khi oâng noäi coøn, baø noäi coøn maø chaùu cheát thì ñoù laø baát haïnh. Toâi chuùc theo thöù töï, oâng noäi cheát tröôùc roài tôùi cha, con, chaùu, chaét. Nhö vaäy laø toát quùa, haïnh phuùc quaù roài, taïi sao laïi khoâng chòu?” Chuùng ta coù beänh hay troán söï thaät. Nghe cheát laø chöôùng tai lieàn khoâng chaáp nhaän, nhöng ñoù laø leõ thaät. Coù phaûi leõ thaät khoù nghe khoâng? Bôûi theá ngöôøi xöa hay noùi “Trung ngoân nghòch nhó” töùc lôøi noùi thaät thì traùi loã tai. Taïi vì mình soáng trong aûo töôûng quaù nhieàu, mô öôùc quùa nhieàu neân nghe noùi thaúng thì buoàn, chòu khoâng noåi. Chaúng nhöõng Phaät noùi cuoäc ñôøi voâ thöôøng maø coøn noùi maïng soáng cuûa mình trong hôi thôû nöõa kìa. Neáu ñaàu naêm Phaät töû ñöôïc huynh ñeä tôùi chuùc “Toâi chuùc anh chò maïng soáng trong hôi thôû”, quùi vò chòu noåi khoâng? Chaéc chaén chòu khoâng noåi. Moät ngaøy coøn khoâng chòu huoáng chi laø trong hôi thôû, nhöng ñoù laø leõ thaät. Thôû ra maø khoâng hít vaøo laø cheát, ñoù laø leõ thaät, taïi sao ta laïi khoâng chòu? Theáù neân noùi Phaät Phaùp khoù nghe laø vì vaäy. Chuùng ta ñaõ coù duyeân gaëp Phaät Phaùp roài, phaûi raùng nghe nhöõng leõ thaät aáy ñeå phaù aûo töôûng cuûa mình, khoâng coøn laàm laãn nöõa. Bieát ñuùng nhö thaät veà baûn thaân, veà maïng soáng cuûa con ngöôøi, chuùng ta khoâng bò aûo töôûng laøm môø toái, khi aáy vieäc tu raát deã daøng. Nhö vaäy khi ñaõ ñöôïc thaân ngöôøi, chuùng ta phaûi laøm gì? Bieát thaân ngöôøi khoù ñöôïc maø ngaøy nay mình ñöôïc roài,phaûi bieát traân quùi. Quùi thì phaûi laøm sao? Kieám thuoác tröôøng sanh cho noù soáng dai, phaûi khoâng? Hay duøng taát caû caùc chaát taåm boå cho noù traùng kieän hoaøi? Khoâng phaûi. Chuùng ta coù ñöôïc thaân ngöôøi laø ñieàu raát khoù, neân khi ñaõ ñöôïc phaûi söû duïng sao cho coù höõu ích ñoái vôùi baûn thaân,vôùi moïi ngöôøi xung quanh. Nhö vaäy môùi xöùng ñaùng vôùi giaù trò khoù ñöôïc cuûa noù. Chaúng leõ ñöôïc thaân ngöôøi roài, ta cöù ñeå troâi qua heát moät ñôøi, sau maát ñi khoâng chaéc trôû laïi laøm ngöôøi thì uoång laém. Vì vaäy mình phaûi laøm sao cho cuoäc soáng ngaøy caøng toát ñeïp, laøm sao moïi ngöôøi chung quanh ñeàu quí meán. Ñoù laø chuùng ta bieát duøng thaân naøy, chôù quùi vò chæ lo aên, lo nguû, lo maëc, lo choã ôû . . . lo caû ñôøi roài ngaõ xuoáng cheát, khoâng bieát ñi veà ñaâu, coù ñaùng tieác khoâng? Nhieàu vò töôûng laøm lôïi ích cho mình cho ngöôøi laø laøm giaøu, coù nhieàu tieàn. Khoâng phaûi vaäy. Vôùi taâm luùc naøo cuõng muoán ñem laïi söï toát ñeïp cho mình, cho ngöôøi thì soáng trong hoaøn caûnh naøo ta cuõng laøm ñöôïc. Ví duï thaáy baø cuï baûy, taùm möôi tuoåi qua ñöôøng, xe coä daäp dìu, cuï khoâng daùm qua, chuùng ta chæ caàn daét tay ñöa baø qua ñöôøng. Ñoù laø toát, laø coù phöôùc roài. Vieäc laøm naøy ñaâu ñoøi hoûi phaûi coù tieàn, chæ moät chuùt coâng thoâi cuõng ñuû coù phöôùc. Gaëp moät ñöaù treû ñi hoïc, chaïy chôi vaáp teù, chuùng ta ñôõ noù leân, phuûi quaàn aùo saïch, ñaâu toán coâng bao nhieâu maø laïi laø moät haønh ñoäng toát. Thaáy ngoaøi ñöôøng ngöôøi ta boû raùc dô, mình löôïm vaøo ñoát hoaëc choân, ñoù laø haønh ñoäng toát. Khoâng caàn ai khen, ai bieát, moãi ngaøy mình ñeàu laøm ñeïp cho baûn thaân, cho xaõ hoäi, ñoù laø ta kheùo tu, kheùo söû duïng thaân naøy. Ñoàng thôøi ñoái vôùi thaân, mieäng, yù cuûa mình, chuùng ta laøm ñöôïc vieäc gì coù lôïi chung cho moïi ngöôøi thì laøm. Mieäng noí nhöõng lôøi toát khieán moïi ngöôøi an vui. Yù nghó tôùi tình thöông, hyû xaû, nghe lôøi phieàn traùch chöûi ruûa, mình ñeàu boû qua khoâng giaän. Thaân giuùp ñôõ ai ñöôïc vieäc gì ñeàu vui veû laøm khoâng neà haø khoù nhoïc. Ñoù laø ngöôøi kheùo duøng thaân taïm bôï naøy, khoâng ñeå uoång phí. Neáu khoâng nhö vaäy duø ta aên ngon maëc ñeïp, tôùi chöøng nhaém maét, thaân naøy cuõng trôû thaønh thaây thoái maø thoâi, coù giaù trò gì? Theá neân khi coøn soáng, chuùng ta coá gaéng söû duïng thaân cho coù lôïi ích, khoâng taïo toäi loãi, vöøa ñeå toát ñeïp cho baûn thaân vöøa laøm göông cho moïi ngöôøi noi theo. Coù theá ñôøi sau ñöôïc trôû laïi laøm ngöôøi, ñöôïc thaân toát ñeïp vaø phöôùc ñöùc nhieàu hôn nöaõ. Muoán theá ta phaûi giöõ gìn thaân, mieäng, yù, khoâng laøm nhöõng ñieàu xaáu aùc, luoân luoân laøm ñieàu toát ñeïp; ñoù laø ngöôøi kheùo tu. Bôûi vaäy phaûi giöõ troøn naêm giôùi, ñöøng ñeå thieáu soùt ñôøi sau seõ khoâng ñöôïc laøm ngöôøi toát ñeïp troïn veïn. Ñoù laø ngöôøi bieát lo cho mình. Vò naøo cao caû hôn nöõa neân lôïi duïng thaân naøy coá gaéng ngaøy ñeâm tu haønh, sao cho sôùm thöùc tænh, sôùm giaùc ngoä. Ñoù laø tieán leân vöôït hôn thaân ngöôøi ôû mai sau nöõa. Toâi duøng moät ví duï ñeå laøm saùng toû hôn ñieàu naøy. Nhö ngöôøi ra bieån, gaëp soùng to gioù lôùn, thuyeàn bò ñaùnh chìm, ngöôøi aáy bôi loäi moät hoài gaàn ñuoái söùc, boãng döng gaëp moät khuùc caây muïc troâi lôø ñôø treân maët nöôùc. Ngöôøi aáy lieàn oâm khuùc caây muïc neân khoûi cheát ñuoái. Nhöng khi ñöôïc khuùc caây muïc roài, ngöôøi aáy phaûi laøm sao? Phaûi tìm caùch baùo cho thuyeàn beø ñi gaàn ñeå hoï cöùu hoaëc neáu gaàn bôø thì möôïn khuùc caây muïc ñoù loäi vaøo bôø. Nhö vaäy khuùc caây muïc laø höõu ích. Ngöôïc laïi oâm ñöôïc khuùc caây muïc, möøng khoûi cheát chìm roài cöù oâm noù hoaøi, khoâng nhôø ai tieáp söùc hoaë ckhoâng loäi vaøo bôø, keát quûa seõ ra sao? Khi khuùc caây raõ, ngöôøi aáy phaûi cheát chìm. Vôùi ngöôøi nhö theá, khuùc caây muïc kia troïn chaúng coù lôïi ích gì. Khuùc caây muïc duï cho thaân naøy, chuùng ta nhôø noù maø soáng laøm vieäc. Chuùng ta nöông noù ñeå laøm taát caû ñieàu toát, chôù khoâng neân oâm giöõ, baûo veä noù nhö keû oâm khuùc caây. Ngaøy naøo noù raõ muïc thì uoång ñi moät kieáp ngöôøi voâ ích. Ñoù laø choã thieát yeáu trong vieäc öùng duïng tu haønh. Phaät Phaùp khoù nghe maø chuùng ta ñaõ ñöôïc nghe thì phaûi laøm sao? Ngöôøi thieáu phöôùc duyeân ít coù cô hoäi nghe phaùp, cuõng nhö ít coù cô hoäi gaëp chö Taêng giaûng daïy Phaät Phaùp. Baây giôø ñöôïc gaëp, ñöôïc nghe, chuùng ta phaûi bieát traân quùi, nghe roài tö duy cho kyõ xem lôøi Phaät daïy, chö Taêng giaûng daïy coù ñuùng khoâng? Neáu nghe vaø suy gaãm bieát roõ laø ñuùng thì chuùng ta phaûi thöïc haønh. Ñoù laø tu. Nghe giaûng kinh thuyeát phaùp khoâng gioáng nhö ñi nghe nhaïc hay xem caûi löông. Ta khoâng caûm thaáy vui oà aït moät chuùt roài heát maø noù raát thaâm traàm. Chuùng ta phaûi suy gaãm,nhaän ñònh roài môùi hieåu, môùi thaáy caùi hay cuûa Phaùp vò. Töø ñoù aùp duïng thöïc haønh, ta môùi thaáy giaù trò vaø lôïi ích thieát thöïc cuûa giaùo phaùp. Thöïc haønh goïi laø tu. Vò naøo hoïc Phaät hoïi ñuû ba ñieàu kieän treân, nghe phaùp, bieát suy gaãm ñuùng vaø thöïc haønh, baûo ñaûm vò aáy laø ngöôøi Phaät töû chaân chính, seõ tu tieán chôù khoâng bao giôø luøi. Ñöôïc theá chaéc chaén quùi vò seõ thoaùt khoå trong hieän taïi vaø töông lai. Giaùo lyù nhaø Phaät coù tam tueä hoïc: Vaên, Tö, Tu. Vaên laø nghe, Tö laø suy gaãm, suy gaãm roài öùng duïng Tu. Phaät khoâng baét buoäc ai nghe Ngaøi daïy roài tin lieàn, maø phaûi suy gaãm, thaáy ñuùng môùi tin môùi thöïc haønh. Keá ñeán, chuùng ta nghe, hieåu, thöïc haønh, roài phaûi theâm caùi taâm nöõa. Phaûi coù taâm ham tu, muoán chuyeån hoaù nhöõng gì xaáu dôû thaønh hay toát. Nhöõng gì mình thaáy hay, toát, ñuùng neân thöïc haønh vaø khuyeân baïn beø, gia ñình cuøng hoïc cuøng hieåu, cuøng thöïc haønh theo. Ñöôïc nhö vaäy vöøa lôïi ích cho baûn thaân cho gia ñình mình vöøa coù lôïi cho cho nhöõng ngöôøi chung quanh. Nhö theá môùi ñuùng vôùi tinh thaàn töï lôïi, lôïi tha cuûa ñaïo Phaät. Khoâng neân haøi loøng vôùi keát quûa cuûa rieâng mình, roài giaáu khoâng cho ai bieát nöõa, ñoù laø taâm ích kyû khoâng toát. Toùm laïi, Phaät töû phaûi thöïc hieän hai ñieàu: 1) mình nghe, suy gaãm roài tu. 2) ñem caùi nghe hieåu cuûa mình truyeàn baù, chæ daïy laïi cho huynh ñeä cuøng nghe, cuøng hieåu. Ñoù môùi ñuùng laø ngöôøi Phaät töû chaân chính bieát töï lôïi, lôïi tha, laøm toát boån phaän cuûa ngöôøi tu Phaät. Thaät ra tu theo ñaïo Phaät khoâng khoù maø khoù laø taïi vì chuùng ta khoâng coù can ñaûm maø thoâi. Ví duï Phaät töû naøo lôõ ghieàn röôïu, baây giôø nghe noùi caám uoáng röôïu, töï nhieân thaáy khoù tu quaù, laøm sao boû ñöôïc ñaây? Nhöng neáu vò naøo caû gan boû, khi boû ñöôïc roài môùi thaáy nheï nhaøng. Mình khoâng coøn bò caùi say söa, môø mòt loâi keùo nöõa. Ñoù laø ñaõ giaûi thoaùt moät phaàn, giaûi thoaùt nghieäp nghieän ngaäp troùi buoäc mình.
Quùi vò töï xeùt xem uoáng röôïu nhieàu lôïi hay haïi. Röôïu laøm cho men gan toån hoaïi, trí tueä môø toái, khoâng coøn bieát phaûi quaáy toát xaâuù gì nöõa. Ngöôøi say söa, chuyeän toäi loãi taøy trôøi gì cuõng daùm laøm, tôùi hoài tænh ra thì ñaõ lôõ heát roài, chæ chuoác hoïa ñau khoå maø thoâi. Cho neân thoaùt khoûi nghieäp röôïu laø thoaùt khoûi hieåm naïn, thaân taâm nheï nhaøng khoûe khoaén voâ cuøng. Khi thoaùt ñöôïc roài môùi thöông nhöõng anh em cuøng nghieäp nhö mình. Töø ñoù tìm caùch khuyeân nhuû, ñoäng vieân hoï neân chöøa boû nghieäp röôïu moät caùch maïnh meõ. Vì baûn thaân mình ñaõ boû ñöôïc röôïu neân töï tin, thaáy vieäc laøm naøy khoâng phaûi quaù khoù. Neáu ngöôøi naøo can ñaûm, cöông quyeát thì seõ laøm ñöôïc thoâi. Ñoù laø haïnh töï lôïi, lôïi tha naèm trong khaû naêng taàm tay cuûa chuùng ta. Cho neân tu Phaät ñaâu phaûi quaù khoù. Beân nam naëng nghieäp röôïu, coøn beân nöõ thì naëng nghieäp noùi doái. Quùi coâ, quí baø hay than buoân baùn ngoaøi chôï khoâng noùi doái, khoù quùa. Quùi vò ñöøng sôï, ban ñaàu mình noùi thaät giaù, khaùch haøng chöa tin nhöng nhieàu laàn nhö vaäy hoï seõ tin. Khi tin roài hoï mua ngaøy caøng nhieàu, vaø giôùi thieäu ngöôøi khaùc tôùi mua nöõa. Ban ñaàu thaáy nhö thieätthoøi, nhöng sau seõ ñöôïc lôïi ích laâu daøi hôn, moät caùch chan chaùnh hôn. Coøn noùi doái löøa gaït ngöôøi, ban ñaàu hoï khoâng bieát coøn mua, ñeán chöøng bieát mình löøa gaït ngöôøi, sau khoâng coøn ai daùm tôùi nöõa. Cho neân ngöôøi kheùo tu thaáy nhö bò thieät thoøi maø laïi coù lôïi ích, coøn ngöôøi gian xaûo thaáy nhö ñöôïc lôïi nhieàu nhöng coù ngaøy seõ bò maát heát. Theá neân quùi vò ñöøng coù ngaïi bò thieät thoøi, chæ ngaïi chuùng ta phaïm giôùi thoâi. Vì phaïm giôùi ñôøi naøy soáng khoâng an oån maø ñôøi sau coøn thoï thaân xaáu hôn nöõa. Chuùng ta soáng treân ñôøi naøy chæ vaøi chuïc naêm, luïi ñuïi caùi cheát ñuoåi theo sau. Vaäy maø ta khoâng chuaån bò, khoâng lo cho ngaøy mai, cöù taïo toäi thì chöøng cheát tôùi nôi laøm sao trôû tay cho kòp. Ñoù laø khoân hay daïi? Bieát khoå maø khoâng chuaån bò ñoù laø daïi. Ngöôøi khoân bieát ngaøy mai mình phaûi cheát baây giôø chuaån bò laàn laàn, ñeå ñeán khi cheát ñöôïc töï taïi, ñöôïc thaân sau toát ñeïp hôn. Nhö vaäy laø ngöôøi bieát lo xa. Quùi vò giöõ troøn naêm giôùi laøm ñieàu laønh, khi gaàn nhaém maét vui cöôøi ra ñi. Taò sao? Vì bieát chaéc mình seõ ñöôïc thaân sau toát hôn, töï nhieân thaáy vui, ñaâu coù sôï cheát. Thaân naøy ai cuõng bieát laø noù seõ baïi hoaïi maø khoâng chòu tu, khoâng chòu chuaån bò, chôø noù hoaïi roài môùi keâu trôøi khoå quaù. Baây giôø bieát thaân baïi hoaïi, chuùng ta can ñaûm chaáp nhaän, roài taïo ñieàu kieän cho ngaøy mai ñöôïc ñeïp ñeõ hôn. Naém chaéc trong tay keát quaû roài thì khi thaân hoaïi ta chæ vieäc mæm cöôøi “Thoâi chaøo anh toâi ñi, sau seõ toát hôn. Ñöøng lo”. Coøn khoâng bieát ngaøy mai thaân phaän ra sao, dó nhieân laø hoaûng hoát sôï seät. Ñaõ theá nhieàu vò lôùn tuoåi coøn say meâ lo cho con chaùu, lo hoaøi khoâng chòu tu. Sao quùi vò khoâng nghó tôùi chöøng mình ra ñi, tuïi noù coù ñöùa naøo chòu ñi theo daãn ñöôøng cho mình khoâng? Hay laø chöøng ñoù luûi thuûi ñi moät mình,khoâng bieát thaân phaän ra sao? Chuùng ta khoâng phaûi chæ coù moät ñôøi naøy maø coøn tieáp tuïc nhieàu ñôøi, phaûi raùng tu tieán hôn, tieán tôùi bao giôø thaønh Phaät môùi thoâi. Coù theá môùi xöùng ñaùng laø ñeä töû Phaät. Sôû dó caùc Thieàn sö gaàn cheát cöôøi laø vì caùc ngaøi bieát mình khoâng maát caùi cao quùi, ñôøi ñôøi sinh ra gaëp Phaät Phaùp, tu haønh ngaøy caøng tieán leân, neân môùi vui nhö vaäy. Toâi mong taát caû quùi Phaät töû nghe, hieåu, suy gaãm, vaø öùng duïng tu, ñöøng ñeå uoång phí coâng söùc, nghe phaùp nhieàu maø khoâng laøm ñöôïc gì heát. Phaät töû khoâng theå tu ñöôïc nhieàu nhö Taêng Ni, vì coøn lo söï soáng, baän bòu gia ñình neân moãi ngaøy laøm moät, hai ñieàu laønh cuõng toát. Cöù theá moãi ngaøy moät ít, ñeán khi nhaém maét cuõng tích luõy moät soá lôùn, nghieäp laønh aáy seõ daãn quùi vò ñi theo con ñöôøng laønh. Ñoù laø khoân ngoan, saùng suoát. Toâi tha thieát nhaéc taát caû quùi Phaät töû nhôù roõ thaân ngöôøi khoù ñöôïc. Chuùng ta ñöôïc roài thì phaûi raùng giöõ gìn cho toát vaø taïo duyeân cho mai sau caøng toát hôn, chöù ñöøng thaû troâi. Phaät Phaùp khoù nghe, ngaøy nay chuùng ta nghe ñöôïc roài phaûi nhaän ñònh chín chaén vaø thöïc haønh. Coù thöïc haønh môùi coù lôïi ích thieát thöïc, neáu khoâng thöïc haønh duø nghe bao nhieâu kinh, ñoïc bao nhieâu saùch cuõng khoâng ñi tôùi ñaâu heát. Mong taát caû Phaät töû kheùo söû duïng thaân khoù ñöôïc naøy cho xöùng ñaùng. Phaät Phaùp khoù nghe naøy maø chuùng ta laõnh hoäi ñöôïc ñeå öùng duïng tieán tu thì khoâng laøm hieàn thaùnh, ít ra ta cuõng laøm ngöôøi toát hôn ñôøi naøy. Ñoù laø lôïi ích cuûa ngöôøi hieåu bieát chín chaén lôøi Phaät daïy “Thaân ngöôøi khoù ñöôïc, Phaät Phaùp khoù nghe.”
|