1.11. Làm bạn với chim, nai

Thời Ngũ đại (907-960), đời Hậu Chu (951-960), trên đỉnh Phật Thủ, núi Lô Sơn, có đại sư tên Hạnh Nhân.

Đại sư Hạnh Nhân ẩn cư trên đỉnh Phật Thủ, Lô Sơn. Mỗi ngày vào lúc tối, có một con nai, một con chim sơn trĩ đến ngủ một bên thạch thất của sư, và rất thân mật, ôn hoà thuần hậu giống như những người bạn tốt, không có một chút sợ hãi. Bình sinh sư không có đồ đệ, nhưng những Tăng nhân của các chùa, miếu gần đó tự động cúng dường cho sư, hầu hạ chăm sóc sư. Có một ngày, sư nói với thị giả : “Cuốn rèm treo cửa sổ lên, ta muốn đi”. Rèn cửa sổ vừa mới được cuốn lên, sư xuống giường đi được mấy bước, rồi đứng lại, viên tịch”.

Bình luận:

“Người nhiều tham dục, lúc lâm chung sẽ rất nhiều khổ hại (dục vọng càng thêm đốt cháy mạnh mẽ), thậm chí tranh đoạt tài sản để lại (văn của Lục Cơ điếu Nguỵ Võ Đế, có dẫn di mệnh của Võ Đế rằng : ‘Dư hương có thể chia cho các phu nhân, những người trong nhà đều không có học, cũng có thể học làm giày dép mà bán.’ Đối với sự việc tài vật của người đời, nhớ nhung mãi không thôi, xả không được, bỏ không xong. Không chỉ những người tại gia thế tục, mà ngay cả người xuất gia cũng có giống như vậy. Nếu như có thể mỗi người xuất gia đều giống như đại sư Hạnh Nhân, một đời thanh cao lẫm liệt, viên tịch giống như vui chơi, nhẹ nhàng, thoải mái, không phải là rất tốt sao?!”

1.12. Thiểu dục tri túc

Thời nhà Tống (420-479), tại Hồng Châu Vân Cư, Thiền sư Hoằng Giác Đạo Ưng huấn giới đồ chúng rằng : “Các ông đều đã là người xuất gia, giống như những phạm tù trong ngục thất được phóng thích ra, từ đây trở đi phải hướng đến đạo lớn liễu sanh thoát tử, xa hẳn trầm luân vạn kiếp, đây là vận may của các ông, nhân đây, phải chế ngự dục vọng, thường sống tri túc, không nên tham cầu những hư vinh thế tục, phải nên nhẫn chịu đói khát, lập chí học đạo, tu tập pháp vô vi, chơn như tịch chiếu (Kinh Kim Cang nói : “Hết thảy thánh hiền đều lấy pháp vô vi mà có sai biệt), siêng năng nghe, giữ Phật pháp, hun đúc tài năng, phẩm hạnh tốt dần lên, thật khó có thể quý hơn, tu hành Phật pháp phải chín lần chết một lần sống, vào nơi nước sôi lửa bổng, cũng không một khắc vứt bỏ”.

1.13. Ước mong biển chúng thanh tịnh

Đời nhà Tống (420-479), ở Đông Kinh, có Thiền sư  Từ Thọ Huệ Lâm Hoài Thâm.

Có một hôm, sau khi đốt hương tham thiền, diễn ra một cuộc tham vấn nhỏ, Sư khai thị đồ chúng:

“Quý thầy hãy ngàn vạn lần quên đi danh và lợi, lấy sự đạm bạc làm vui, tâm danh lợi thế gian giảm thiểu rồi, hướng ý nghĩ về đạo thanh tịnh tự nhiên phát sinh thêm lớn. Giống như Hòa thượng Biển Đam Sơn, một đời nhặt trái lịch*  ăn cho đỡ đói.  Đại sư Vĩnh Gia không ăn rau cải trồng bằng sự cày cuốc, bởi vì cày cuốc sợ thương hại đến những sinh vật nhỏ bé ở dưới đất bùn, và kính trọng sự lao khổ cực nhọc của người nông phu đã bỏ giọt mồ hôi xuống đất cấy cày hạt gạo; bậc cao Tăng như  Hòa thượng Huệ Hưu, 30 năm chỉ mang một đôi giày, lúc đi đường đất không sỏi đá gai gốc thì quải dép lên vai mà đi chân. Các thầy ngày nay cơm áo không thiếu, mỗi thứ hưởng thụ đầy đủ, chưa đói đã ăn, chưa lạnh đã thêm áo, thân thể chưa một hạt bụi bẩn đã tắm gội, chưa đến giờ ngủ đã ngủ, còn như con đường sanh tử thì chưa nắm được rõ ràng, tâm cảnh ô nhiễm chưa rửa sạch, nghiệp chướng chưa đoạn, thì dù phước báo như trên đã kể sao dám hưởng thụ?”

1.14. Đắp một y, ăn một bửa

Đời nhà Đường (618-907), ở Ích Châu, chùa Khuông Tuệ, có pháp sư Huệ Hy.

Pháp sư Huệ Hy độc cư một mình, không có thị giả, ngày ăn một bửa, không tiếp nhận của người ta cúng dường. Trong phòng, trên mặt đất ngoại trừ những vết chân đi lại, bình thường đi tới đi lui, còn lại rêu phong mọc đầy, chiếc giường của sư trừ chỗ chính giữa sư thường ngồi là tương đối không có bụi đất, còn lại hai đầu thì bụi đất bám đầy đóng lớp, hình như lâu, thật lâu lắm chưa có người ngồi. Quần áo của sư rách nát, cũ nhàu không thể tả, chỉ có thể che chắn được gió lạnh, mùa đông thì đắp chiếc y cũ rách này, mùa hạ thì cởi nó ra treo lên trên sàn nhà. Người ta mộ danh sư mà đến yết kiến đảnh lễ, ở trong phòng này mà lãnh giáo, đại sư đối đãi rất từ bi, hoà nhã, thiết tha, ân cần khuyên bảo, có khi người đến đông quá phải đợi đến mấy ngày mới có thể gặp sư để đàm đạo.

1.15. Một mình giữ cửa chết

Triều nhà Nguyên (1206-1368), ở Hàng Châu, Thiền sư Thiên Mục Cao Phong Nguyên Diệu.

Thiền sư Nguyên Diệu tu hành tại Long Tu 9 năm, tự tay chặt cây gỗ  dựng thành một cái am nhỏ để ở, không kể mùa đông mùa hạ, chỉ mặc một chiếc áo nạp y may vá nhiều chỗ (nạp y là chiếc áo được may vá nhiều mảnh, giống như chiếc y ngày xưa ni sư Phước Huệ đã may trong vườn Lộc Uyển, tức nạp y). Sau đó, ngài đến trong thạch động Tây Nham núi Thiên Mục, kiến tạo một am nhỏ một mái giống như chiếc thuyền, lập một cái bảng gọi là ‘Cửa tử’. Trước mặt am la những tảng đá nước nhỏ giọt nhẵn bóng, trơn lụi, phía sau là đất bùn nhão nhẹt, mỗi lần gió mưa chiếc am lại lung lay. Sư xin miễn cúng dường và thị giả, y phục và những vật dụng hàng ngày cũng nhất thiết không cần, không tắm rửa, không cạo râu tóc. Sư đem cái vò bụng lớn miệng nhỏ, cắt bỏ nửa trên làm thành cái nồi, mấy ngày mới ăn một bửa cơm chín, tự cho vậy làm vui; trong sơn động sư ở không có thang mây* không có cách gì để leo lên được. Sư đã vứt bỏ thang, cắt đứt ngoại duyên, dù là đồ đệ của sư cũng khó gặp được.

Bình luận:

“Giống như mặt trời treo lơ lững ngoài chín tầng mây, những bậc đại đức ẩn cư trong vách núi cao ngàn vạn nhẫn**, trước có đại sư Huệ Hy, sau có đại sư Cao Phong Diệu đây, hai ngài quả thật là những bậc siêu trần bạt tụt. Trước đây, tôi lên Thiên Mục Sơn, tiến vào động Trương Công, ghé mắt nhìn xuống thấy khe núi cao đến ngàn trượng, muôn nghìn cảnh tượng hiện ra trước mắt. Luôn tiện tôi cũng đi yết bái di tích “Cửa tử”. Bấy giờ trước mắt tôi vẫn còn phảng phất hình bóng oai nghi và dung nhan của đại sư Cao Phong Diệu, tôi tự than trách thân phận mình sanh sau đẻ muộn không thể thân cận để được nghe ngài chỉ giáo, không ngăn cản được xúc động, nước mắt tuôn rơi, lâu thật lâu không thể kiềm chế được!”.

1.16. Không ăn tối

Ở tỉnh Chiếc Giang, vùng Triệu Hưng, vào mùa an cư tham thiền, mỗi tối làm cơm ăn, gọi là “phóng tam phạn’ (bửa cơm thứ ba). Tương truyền tập tục ăn bửa cơm này rất thịnh soạn, xa xỉ hơn bửa cơm ngọ, rất nhiều thức ăn. Cái tập tục hư hại này lại được truyền rất lâu. Thuở xưa có một vị tiền bối đạo đức cao siêu (tức Thiền sư Pháp Huệ) nghe chúng Tăng phòng bên cạnh làm thức ăn sau giờ ngọ không ngăn được nước mắt, than thở Phật pháp thời kỳ suy đồi, cho nên, cấm người xuất gia quá giờ ngọ không ăn bất cứ vật gì, huống chi đêm hôm lại ăn ư?! Trong giới luật có ghi : “Người đời khua chén bát ra tiếng, ngạ quỷ nghe không kềm chế được cơn đói, trong cổ tự nhiên lửa bừng cháy”. Huống chi đêm hôm mọi người đã yên nghỉ, khua động chày, máy, mâm, chén… âm thanh truyền vào tai người ta, lại chiên, rán, nấu, thổi, nướng… hương vị truyền vào mũi người ta. Không nhớ rằng đối với chúng sanh phải từ bi dạy bảo, phóng túng dục vọng cho thoả bụng miệng, tâm như thế có thể yên ổn ư? Hoặc hỏi : ‘Nửa đêm bụng đói phải làm sao?”. Có thể ăn vài loại quả trái cây, bánh kẹo, không phải động đến nồi niêu, vật thực nấu nướng, lại có thể đỡ đói. Huống nữa, người ta giữ ngọ, từ sau buổi trưa cho đến sáng hôm, trong khoảng thời gian đó, ngoại trừ uống nước, không ăn một thứ gì nữa. Chúng ta buổi tối dùng mấy thứ bánh kẹo, cây trái, thuốc dưỡng sinh cho đỡ đói lại còn không biết đủ, quả là thái quá đi rồi.

Phụ:

Luật Phật chế là căn cứ lập trường của một thầy thuốc, cho rằng ăn đúng giờ ngọ là điều kiện sống khoẻ mạnh và trường thọ, rất phù hợp với thực tại bây giờ. Ngày nay y học đã chứng minh. Trước kia phương pháp làm thức ăn bằng nhiệt lượng cao, nhiều tròng trắng trứng đã bị lật đổ, hoàn toàn phủ định, phương pháp làm thức ăn này chỉ là con đường dẫn đến sự béo phì, cao huyết áp, sơ cứng động mạch… những tâm bệnh, rất dễ đưa đến tử vong nhanh chóng. Ăn chay có thể tránh được những thứ tâm bệnh này và ngừa ung thư cũng đã được chứng minh và phổ biến rồi; bửa ngọ ăn ít, người sẽ gầy một chút, nhưng tuyệt đối không dẫn đến kém dinh dưỡng, tinh thần lại rất tốt. Đạo gia cũng có nói rằng : “Anh muốn sống lâu, trong ruột phải thanh tịnh”. Ngày nay người ăn ít sống lâu rất nhiều, như lão Hòa thượng Quảng Khâm, lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam, đều hơn 90 tuổi. Nhìn lại, trên từ Phật Thích Ca, dưới đến lịch đại chư vị tổ sư, không một ai không tu khổ hạnh mà được thành tựu, thậm chí có ngày chỉ ăn một hạt mè, một hạt lúa, đâu đâu cũng có. Mạnh tử cũng nói : “Kẻ muốn làm việc lớn trong thiên hạ, tất trước phải nhọc gân cốt mình, đói thân thể mình, khổ tâm chí mình, làm mà không rối loạn, đây gọi là động tâm nhẫn tánh, chỗ lợi ích Tăng thêm không ít”. Tài năng sửa trị việc đời còn cần phải ‘nhọc gân cốt, đói thân thể’, huống chi người xuất thế hướng đến đại đạo vô thượng, có thể ‘suốt ngày no nê’, vừa đói là ăn hay sao?

Huống nữa, “no ấm thì nghĩ chuyện dâm dục”, sẽ là chướng ngại lớn cho việc tu hành, người xuất gia không thể không biết việc đó. Lợi ích của việc ăn đúng ngọ rất lớn, nhỏ thì có thể kéo dài tuổi thọ, thân thể kiện khương, lớn thì có thể liễu sanh thoát tử. Bởi trong Bát quan trai giới thì chính là 8 giới với một ‘trai’. Trai có nghĩa là ăn đúng ngọ. Công đức của Bát quan trai giới lớn đến mức độ nào? Người tu Tịnh độ nếu như giữ thêm 8 giới quan trai, vãng sanh tất không bị rối loạn. Niệm Phật trong một khoảnh khắc rất quan trọng. Nếu lúc lâm chung không như pháp ‘nhất tâm bất loạn, tâm bất điên đảo’, rất dễ tuỳ theo nghiệp mà đi, rất nguy hiểm! Vạn nhất tâm rối loạn, điên đảo thì phải làm sao?

Thứ nhất, phải nhờ sự trợ niệm của đạo tràng niệm Phật, nhắc nhở chánh niệm, đánh khánh dẫn dắt, xem tượng Phật …vì vậy, tổ chức đạo tràng ‘liên xã liên hữu’ cũng rất quan trọng, đây cũng là một phương diện phản ánh pháp môn niệm Phật của đại thừa, nhập thế và tinh thần bình đẳng.

Thứ hai, chính là nhờ vào sự trì giới, bảo đảm có sức mạnh rất lớn. Người xem kinh Dược Sư đều coi trọng việc tiêu tai thêm thọ, đâu biết rằng lợi ích lớn nhất mà Phật Dược Sư cho chúng sanh ở cõi Ta bà này chính là vãng sanh sang thế giới Lưu Ly Tịnh độ của Ngài ở phương Đông và thế giới Tây phương Cực lạc của Phật A Di Đà. Trong kinh có nói như sau:

“Lại nữa, Mạn Thù Sư Lợi, nếu có bốn chúng, Tỷ kheo, Tỷ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di và những người có niềm tin thanh tịnh, thiện nam, tín nữ… có thể thọ trì tám phần trai giới, hoặc trải qua một năm, hoặc ba tháng, thọ trì những điều đã học, thì nhờ thiện căn này mà nguyện sanh sang thế giới Tây phương cực lạc, nghe chánh pháp đức Phật Vô Lượng Thọ nói; còn chưa được định, nếu nghe danh hiệu đức Thế Tôn Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai, lúc lâm chung có tám vị Bồ tát lớn : Văn Thù Sư Lợi, Quán Thế Âm, Đắc Đại Thế Chí, Vô Tận Ý, Bảo Đàn Hoa, Dược Vương, Dược Thượng, Di Lặc, tám vị Bồ tát này từ trên hư không mà đến, chỉ cho con đường để đến thế giới kia, từ trong hoa báu nhiều màu tự nhiên hoá sanh”.

Xem đó có thể thấy rằng, giữ giới chỉ có ba tháng thì đã có 8 vị Bồ tát lớn đến đón về Tây Phương, sự việc vô cùng tiện nghi. Lòng từ của chư Phật và Bồ tát nghĩ ra rất nhiều phương tiện cho chúng sanh, chỉ vì chúng ta không biết lợi dụng đó thôi. Cho nên, người niệm Phật nếu như chưa được nhất tâm bất loạn, tâm không điên đảo thì nên giữ giới, ăn đúng ngọ cho tốt!.

1.17. Hoá duyên trái lẽ

Trong những thanh quy của Tăng đoàn chùa Vân Thê, có một điều như vầy: “Người đi quyên tiền, hoá duyên trái lẽ, trục xuất khỏi sơn môn”.

Có một thầy nói:

“Không cần phải cấm điều này, cấm thì cơ hội gieo trồng phước điền của chúng sanh sẽ giảm ít đi. Bởi vì, tuy người phạm tội hoá duyên trái lẽ, vi phạm nhân quả, nhưng có thể làm cho chúng sanh phá bỏ được tánh xan tham, xả bỏ tài vật thì cũng được lợi ích và công đức. Ngày xưa, khi Phật còn tại thế, người xuất gia mượn danh nghĩa của Phật để mưu sinh đức Phật đã bao giờ vì những người này chế một điều cấm chưa?”.

Tôi trả lời:

“Lời nói của thầy cố nhiên không sai, phát tâm tốt, nhưng thầy chỉ biết có một mà không biết có hai. Hoá duyên trái lẽ, cái nhân giả dối thì quả mờ mịt, người bố thí biết được, vì đây mà thối mất đạo tâm, về sau không bố thí nữa, sao có thể khiến người ta phá xan tham được? Lúc Phật còn tại thế, có các đệ tử  đi du hoá ở các phương xa trở về, đi qua một thôn lạc, người dân ở trong vùng ấy thấy các thầy Tỷ-kheo này từ xa vội vàng đóng cửa lại hết. Các thầy mới hỏi một số người gần đó vì sao lại có tình trạng sợ hãi các thầy sa môn đến vậy, người ta trả lời nguyên do là vì người ta sợ các thầy hoá duyên trái lẽ! Trước đây có các thầy Tỷ-kheo xấu đi hoá duyên trái lẽ, cho nên họ sợ quý thầy ở đây cũng giống như vậy. Sự việc xảy ra như vậy quý thầy sau khi trở về bẩm báo với đức Phật, đức Phật nghe rồi cho gọi các thầy Tỷ-kheo hoá duyên trái lẽ đến trách mắng, vì sao có thể nói đối với việc này Phật không lập giới cấm!? Phải thận trọng, đừng đi hoá duyên trái lẽ”.

1.18. Thầy giảng pháp

Có những vị pháp sư giảng kinh, thuyết pháp có công đức, vô hình trung thay đổi tâm tánh chúng sanh lúc nào không biết, nhưng chưa có thầy thí thực và có trách nhiệm, giao thiệp đi lại làm bạn với quỷ thần (dễ chuốc lấy phiền muộn và nguy hiểm), chúng ta nên so sánh hai hạng người này có lỗi lầm ít nhiều gì không. Tôi thì cho rằng không nhất định. Thầy giảng kinh nếu như không cẩn thận thì cũng có thể chuốc lấy lỗi lầm rất lớn. Thí thực chỉ là một pháp môn, một pháp giống như dễ dàng tinh thông. Kinh luận thì nhiều loại, muốn mỗi mỗi đều phải tinh thông thì rất khó khăn. Bởi vậy, người xưa, nhiều vị chỉ chuyên nghiên cứu, học tập một pháp môn, như chuyên về nghiên cứu nghĩa lý kinh Pháp Hoa, hoặc chuyên về kinh Hoa Nghiêm… Người bây giờ thì mỗi kinh, mỗi luận đều tuyên giảng, so với chư vị đại đức tiền bối phải chăng họ cao minh hơn? Nhưng mà chưa có bậc minh sư dạy dỗ hướng dẫn thì làm sao dám tự cao tự đại ? y theo cái biết nông cạn, suy luận chủ quan của mình mà phát biểu, thích đề cao cái mới, lập dị rồi phê bình bậy bạ những bậc tiền bối? Kinh luận chỉ có xem qua một chút đã tiến hành giải thích, nhưng chưa có một chút ý kiến bàn luận nào phát huy được rõ ràng. Những điều này thì không đúng! Nhất định phải nghiên cứu lâu ngày, trường kỳ cho thật tinh thâm, nghiên cứu thảo luận nhiều mặt, ôm ấp trong lòng nguyện vọng sáng đạo vốn có làm gốc, không mưu đồ lợi dưỡng, danh vọng riêng mình như thế mới có nhiều công đức mà không lỗi lầm. Hoặc giả, có người hỏi rằng: “Đại sư Trí Giả nói : ‘Vì lợi dưỡng mà hoằng dương kinh Phật cũng có đầy đủ danh nghĩa Bồ tát, lời nói này như thế nào?’. Ồ, đại sư Trí Giả nói câu này là vì khích lệ những người có đầy đủ lòng từ bi nhưng hãy còn thiếu hạnh nguyện Bồ tát vào đời độ sanh mà nói, không phải vì những người tham cầu danh lợi mà nói. Nếu như không suy nghĩ, tìm hiểu ý nghĩa của câu nói này, rất dễ dàng hiểu lầm.

1.19. Lợi ích của người xuất gia

Chư vị đại đức thuở xưa có nói: “Người tốt nhất chính là người xuất gia”; trong dân gian cũng có lưu truyền một câu như thế này: “Một người con xuất gia chín dòng được sanh thiên*”.  Những câu nói như vậy đều là tán thán, khen ngợi người xuất gia, nhưng chưa nói xác định rõ ràng chỗ lợi ích của người xuất gia. Suy cho cùng thì lợi ích của người xuất gia là ở chỗ nào? Thật khó nói, người xuất gia không cần phải cấy cày, không đi dệt vải mà vẫn có cơm ăn, có áo mặc, đó là lợi ích của người xuất gia sao? Hoặc giả nói, không cần phải mua nhà, không cần phải thuê phòng, nhưng vẫn có chỗ cư trú, đó là lợi ích của người xuất gia? Hoặc nói, quốc vương đại thần ủng hộ, tín đồ thí chủ cung kính, trên không bị quan lại bắt đi lính, dưới không bị thứ dân quấy nhiễu mà lại được tự nhiên vui vẻ, thanh nhàn, phóng khoáng, đó là lợi ích của người xuất gia?

Người xưa có bài kệ nói vầy:

“Hạt gạo của thí chủ

Lớn tựa núi Tu di

Nếu đạo lớn không thành

Mang lông đội sừng trả*”

Lại nói : “Một ngày kia lão Diêm Vương tính toán cơm tiền với anh, xem anh lấy gì bồi thường?”. Xem đây đủ thấy, người xuất gia, trái lại nấp kín bên trong một cây đại tai hoạ, lại còn nói là lợi ích sao? Cái gọi là lợi ích của xuất gia chính là có thể thoát được phiền não, dập tắt vô minh, chứng được vô sanh pháp nhẫn, liễu thoát sanh tử, đây mới là việc làm tối thắng, cao quý hơn hết, trong loài trời, người, hơn nữa, cha mẹ giòng họ cũng có thể nhờ đây mà ân triêm đức hạnh. Nếu không như lời này, dù có giàu có đến thiên vàng vạn bạc, cho đến được vinh hiển làm quốc sư cho bảy đời hoàng đế đi nữa (như Thanh Lương quốc sư) cũng chẳng có lợi ích gì để nói! Thật tại tôi rất lo sợ vạn phần, sợ phạm vào lỗi lầm lớn này, đồng thời nói với các bạn đồng tu cùng nhau cảnh giác, lo sợ mà tu.

TỔNG LUẬN

Tỷ-kheo là tiếng phạn Bikkhu, người Trung Hoa dịch là khất sĩ. Sống một mình, thanh tịnh tu hành mới gọi là khất sĩ. Nếu như còn nhiều nhu cầu, nhiều sự nuôi dưỡng, tham dự nhiều việc, đây không phải là trái lại nghĩa gốc của hai chữ Tỷ-kheo sao? Chương này ghi chép lại sự việc từ pháp sư Mân, cho xuống đến chư vị đại đức, khoảng thời gian đó cho đến hôm nay có trên một ngàn năm lịch sử, nhưng phong độ và khí thế của quý ngài, vẫn còn lưu truyền cho đến hôm nay chưa tiêu mất, nghe biết phong độ, khí tiết cao sáng của quý ngài mà không quyết chí vươn lên lại có thể xứng đáng làm Tỷ-kheo sao?

2.2. Tuổi nhỏ không vui đùa

Đời nhà Đường (618-907), tỉnh Kinh Đại, chùa Từ  Ân, pháp sư Huyền Trang.

Pháp sư Huyền Trang, người họ Trần, là hậu duệ của Trần Trọng Công, Thái khâu trưởng triều nhà Hán. Tuổi nhỏ theo anh Tố xuất gia (tức là Trương Tiệp pháp sư), mới 11 tuổi đã tụng đọc kinh Duy Ma, Pháp Hoa. Sư tính tình chính trực siêu bạt, không a dua theo thời cuộc, chìm nổi theo trần tục. Có một ngày thấy chúng Sa di ngồi nói chuyện bông đùa tán dốc, sư nói với chúng rằng : “Kinh Phật không có để nói à ? Là người xuất gia thì phải tu pháp vô vi, tại sao lại có thể ngồi nói chuyện bông đùa như vậy ? Cứ tiếp tục mãi như thế này thì chỉ lãng phí cuộc sống quí báu này thôi !”. Người cao minh xem đến sự kiện này thì biết đạo đức của đại sư thật phi phàm !

Bình luận:

Tuổi nhỏ đã có đức hạnh cao siêu, đó không phải do  thiên phú đặc biệt mà là do tập khí tu tập đời trước không quên mất. Biết được đạo lý này, có thể hiểu được cuộc sống hôm nay, cũng có thể nói cuộc sống hôm nay tu tập miên mật, thì kiếp sau tự  nhiên đạo đức siêu trần bạt tục.

2.3. Nghiêm Huấn Thị Giả

Đời nhà Đường (618-907), núi Giang Nam, chùa Chí Tương, pháp sư Trí Chính.

Pháp sư Trí Chính, người Định Châu, An Gia. Vào niên hiệu Khai Hoàng, năm thứ 10, triều Tuỳ Dạng Đế*, phụng chỉ sắc lệnh của Hoàng Đế trú trong chùa Thắng Quang, Nhân Thọ, sau đến núi Chung Nam, chùa Chí Tương và kết bạn với pháp sư Uyên, một vị giải hạnh tương đối cao, đáng được ngưỡng mộ ở kinh thành, cùng ở chung với nhau 28 năm, không liên quan đến vấn đề thế sự.

Đại sư Trí Chính có một đệ tử tên là Trí Hiện, vâng chịu sự dạy dỗ của Ngài; mỗi lúc đại sư Trí Chính xem sách, ngồi ngay thẳng suy nghĩ, pháp sư Trí Hiện cầm bút đứng hầu phía sau. Đại sư Trí Chính muốn nói ra điều gì, ngài lập tức ghi chép lại. Cứ như vậy trải qua mấy năm, lúc nào cũng chăm chỉ siêng năng không thay đổi. Lúc đầu pháp sư Hiện chỉ đứng không ngồi, có một ngày, chân bị đau, trong lòng buồn bực, Hiện té xuống đất lúc nào không hay, Đại sư Trí Chính quở trách : “Vào thời quá khứ rất xa, thuở đức Phật Phất Sa tại thế, đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một tiên nhân ngoại đạo, lên núi tuyết hái thuốc thấy đức Phật Phất Sa ngồi trên bảo toà trong hang nhập hoả định,  phóng hào quang rực rỡ, thấy vậy trong lòng rất hoan hỉ, kính tin, bèn bước tới đứng chắp tay, hướng đến Phật nhất tâm chiêm ngưỡng, mắt không rời bảy ngày bảy đêm, mở lời khen Phật rằng : “Trên trời, dưới trời không ai giống như Phật, mười phương thế giới cũng không ai có thể so sánh, con đã nhìn khắp thế giới này, tất cả không ai giống như Phật”, do lời khen ngợi và tấm lòng ngưỡng mộ này mà trải qua chín kiếp, trong kiếp thứ 9 được thành chánh giác (Đại Trí Độ Luận, quyển 4, Bồ Tát Thích Luận), Con mới đứng có một chút thì đã ngã rồi nguyên nhân là do tâm không trịnh trọng!”. Đại sư Trí Chính nghiêm khắc như vậy.

Bình luận:

Đã bị té lại còn bị trách mắng, thật là quá nghiêm khắc ! Người xưa vì cầu pháp mà quên đi bản thân mình, như nhị tổ Thần Quang (Huệ Khả) vị sư cầu pháp nơi tổ sư Đạt Ma. Đạt Ma ở động thiếu thất, tĩnh toạ quay mặt vào vách núi, đại sư Thần Quang tiến về phía trước cầu pháp, đứng ở bên ngoài, tuyết phủ đầy mặt đất, suốt một đêm, tuyết ngập lên tận đầu gối. Lại nữa, hai vị học trò nhà nho là Du La  Đạo và Dương Thời học Đạo với tiên sinh Y Xuyên; tiên sinh Y Xuyên bấy giờ đang nhắm mắt dưỡng thần, hai người đứng ở ngoài cửa, gặp lúc tuyết đang rơi, hai người không cảm thấy kinh động, tiên sinh ở trong phòng mở mắt nhìn ra ngoài cửa, thấy tuyết dày đến ba tấc. Tấm gương tôn sư trọng đạo của hai người này, còn lại không nhiều. Người ngày nay ngồi luận đạo, lại có cảm giác chán chường mệt mỏi. Ôi ! làm thầy  quản giáo nghiêm khắc, làm một người học trò tôn sư trọng đạo, những việc như vậy đã sớm bại hoại hết rồi, thực tại đáng buồn thay!

2.4.  Phá hoại đồ đựng rượu

Đời nhà Đường (618-907), tỉnh Dịch Châu, chùa Thanh Hoá, có pháp sư Huyền Giám.

Pháp sư Huyền Giám là người Cao Bình, Dịch Châu. Tính tình sư đôn hậu, ngay thẳng, bộc trực, thấy người đến không như pháp, nhất định bị sư quở trách ngay trước mặt, không kiêng nể đối phương là người có thế lực, ngoan cường như thế nào. Một đời đại sư kiến tạo, tu bổ rất nhiều đạo tràng. Lúc đó phải thuê mướn rất nhiều công nhân, nếu như có người đưa rượu đến cho công nhân uống, đại sư cấm cản bảo: “Tôi tạo tự viện nhất định phải làm như pháp, thà rằng công nhân bãi công, không cho phép công nhân uống rượu”.

Lúc đó, chùa Thanh Hoá đang thi công làm chánh điện (Phật điện). Ở Dịch Châu có một vọng tộc*, gọi là nhà Tôn Nghĩa, chở hai xe rượu đến ủy lạo cho công nhân,  Giám đại sư bèn đánh phá hết mấy vò rượu, rượu chảy tràn lan ra đất. Tôn Nghĩa rất giận, quyết định ngày hôm sau phải cho đại sư Giám khó xử, nhưng tối hôm đó ông nằm ngủ mộng thấy một người cầm dao đến muốn giết ông ta, bảo ông ta không được vô lễ đối với đại sư, tỉnh dậy Tôn Nghĩa biết được lỗi của mình, thế là từ đó, ông rất cung kính, quì trước mặt đại sư xin sám hối.

Bình luận:

Ngày nay chiêu đãi công nhân, không những dùng rượu bia, lại còn sát sanh, chiên nấu những thức ăn tanh, đến nỗi phá đất, nghinh thần tế lễ mời đại khách, càng sát hại rất nhiều sinh vật, dùng đinh, móc câu đóng sinh vật treo lên trên vách tường (dụ cho sự tàn sát trắng trợn). Cầu phước kiến tạo chùa chiền như vậy, thiên đường thành tựu đâu chưa thấy, trước đã gieo nhân tạo địa ngục rồi, đây là tình hình cuộc sống  thực tại đấy, người muốn làm chùa, tu sữa tháp  miếu cầu phước, ngàn vạn lần phải cấm chỉ hẳn những việc làm trên.

2.5. Không tiếp xúc người nữ

Đời nhà Đường (618-907), tỉnh Phong Châu, chùa Đại Hưng Quốc, có pháp sư Đạo Lâm.

Pháp sư Đạo Lâm người huyện Cáp Dương, Đồng Châu, năm 35 tuổi mới xuất gia vào sâu trong hang động núi Thái Bạch ẩn cư. Hoàng đế coi trọng Ngài, sắc lệnh cho trú trì chùa Đại Hưng Quốc. Không bao lâu, Ngài  lại trốn đến ẩn cư ở phía nam Lương Sơn. Một đời cần kiệm, khắc khổ, cho rằng nữ sắc là gốc của tai hoạ, sản sinh ra dục nhiễm, suốt đời không nhìn mặt nữ giới; không vì nữ giới nói pháp, không tiếp nhận vật thực nữ giới cúng dường, không cho người nữ vào phòng của mình, lúc lâm chung, có mấy nữ đệ tử đến hỏi thăm tình hình bệnh tật và hậu cận, đại sư ở trong phòng biết được, bảo các cô không được bước vào, không cho các cô thấy mặt.

Bình luận:

Trong giới luật cũng cho phép vì người nữ thuyết pháp, nhưng phải thận trọng, không được cười đùa cho đối phương thấy răng của thầy, cũng không cho phép nói nhiều, nhưng đạo sư Đại Lâm thì tuyệt đối không vì những người nữ thuyết pháp, tựa hồ nghiêm khắc thái quá. Nhưng, là thời kỳ mạt pháp, tâm người không tốt, giới luật suy vi, căn bản không phải không yên lòng người xuất gia  vì người nữ thuyết pháp, chỉ sợ người xuất gia vì người nữ thuyết pháp rồi mê đắm, ái nhiễm mà thôi. Giống như phong cách  của Thiền sư Đạo Lâm đây, kẻ hậu học có thể lấy làm gương .

2.6. Nỗ lực bảo vệ chánh điện, thiền đường

Đời nhà Đường (618-907), tỉnh Thuỷ Châu, chùa Hương Lâm, có đại sư Huệ Chủ.

Đại  sư Huệ Chủ, người huyện Vĩnh Quy, tỉnh Thuỷ Châu, chuyên tâm tinh nghiêm nghiên cứu giới luật, ở tại chùa Thanh Lâm. Có một ngày, Lăng Dương Công đến Ích Châu. Lăng Dương Công xưa nay đối với Phật pháp không một chút tín ngưỡng, cho nên đem hơn một trăm cặp lừa, la dẫn vào trong chùa, sắp đặt ở đại điện, giảng đường, Tăng xá v.v… Trong chùa không một người nào dám chống cự. Đại sư Huệ Chủ từ trong thôn lạc trở về sau, thấy tình hình tạp loạn, bẩn thỉu, lập tức vào trong phòng mang tích trượng và ba chiếc áo cà sa ra, nói lớn : “Chết sống hôm nay nhờ trời quyết định”!. Nói xong sư cầm tích trượng đánh đuổi lừa, la ra khỏi chùa; lừa, la bị Ngài đánh hôn mê ngã lăn trên đất, tựa như chết ngất đi một chập. Đại sư Huệ Chủ giơ tay lùa những lừa, la bỏ vào trong một hố lớn. Quan huyện địa phương biết sự việc này, vô cùng hoảng sợ, bắt đại sư Huệ Chủ đến chỗ Lăng Dương Công trình phán tội.

  Không thể ngờ rằng, Lăng Dương Công không những không trách phạt gia hình, mà còn hoan hỷ nói rằng: “Nhờ ơn luật sư đây khai thị, phá bỏ tâm tham dục, bủn xỉn hà tiện của con, từ đây con học hỏi sự giáo huấn của Ngài, được ích lợi không nhỏ.” Thế rồi tặng cho đại sư 10 cân trầm hương, 10 đoạn vải trừu. Sau trở về kinh thành, lại theo đại sư thọ Bồ Tát giới.

 2.7. Đuổi các cô ni ngang ngược

Đời nhà Đường (618-907 ),ở kinh sư, Chùa Phổ Quang, pháp sư Huệ Mãn.

Pháp sư Huệ Mãn, người Ung Châu, 7 tuổi xuất gia, sau phụng thánh chỉ của Hoàng Đế trú trì chùa Hoằng Tế, đó thời gian các ni cô chùa Chứng Quả ở cung đình thường ra vào, ngang ngược không cấm kị, và chiếm giữ chùa Hòa thượng làm am ni giới. Đại sư Huệ Mãn triệu tập đại chúng đuổi các cô đi, các ni sư đi vào trình bày cáo trạng với đông cung thái tử, thái tử phái Di Chiêm Sự (tên quan chưởng quản đông cung sự vụ) Đỗ Chính Luân v.v… ra giải vây. Đại Sư Huệ Mãn vẫn kiên trì đuổi các sư cô đi, mọi người sợ việc này tiếp tục sẽ chọc tức đến đại cung, chuốc lấy tai ương, thế là miễn cưỡng vứt bỏ thể diện theo cùng ni sư. Đại sư liên tiếp mấy ngày than thở không vui, sau các ni sư đến yết bái đại sư, tạ tội sám hối, đại sư vẫn đi thẳng, không ngó đến quý cô.

2.8. Không nhận sách tiên

Đời nhà Đường (618-907), tỉnh Minh Châu, núi Đại Mai, Pháp sư Pháp Thường.

Pháp sư người Tương Dương, tính tình cương trực nhạy bén, xưa nay vẫn đắp nạp y, dùng bát đất, mỗi ngày ăn một bữa vào sáng sớm mà thôi, suốt đời không thay đổi. Vào đời Đường Đức Tông (lên ngôi năm 780), niên hiệu Trinh Nguyên thứ 12 (797), sư từ núi Thiên Thai đến núi Đại Mai. Mai sơn là nơi tiên nhân Mai Phước, triều nhà Hán, ẩn cư tu hành. (Thuở xưa Mai Tử Trực cũng vào núi, thấy nhiều long huyệt, thần xà, mỗi khi nhả khí ra là thành lâu các, mây mưa tối tăm, bên trong khối đá có cất chứa kinh sách Tiên dược). Đại sư thường nghĩ đêm trong phòng của Mai Phước ở ngày trước. Có một hôm sư mộng thấy thần nhân nói rằng : “Ngài không phải là người bình thường, ở trong khối đá này có tiên thư (ghi chép những sự việc quá khứ, tương lai), ngài xem rồi có thể làm chủ vương đế, không làm Hoàng đế, cũng có thể làm quốc sư cho Hoàng đế”.

Đại sư Pháp Thường nói : “Đây không phải là cái mà tôi hướng về, trước đây đại sư Tăng Trù, đời nhà Tề, tu thiền ở trong núi Tây Vương, Hoài Châu, nghe thấy hai con hổ dữ đánh nhau, gầm thét chấn động núi rừng, liền dùng tích trượng ngăn cách chúng ra, hoá giải trận đấu của hai con hổ, sau khi hai con hổ mỗi con tự giải tán rút lui, chốc lát bổng nhiên có một vị tiên cầm hai quyển kinh xuất hiện ở trên giường, Đại sư Tăng Trù nói : “Tôi vốn xưa nay tu tập theo đạo Phật há lại mong cầu người trường sanh sao?. Tôi tuy có truy cầu bất sanh bất diệt, nhưng mà là cái bất sanh bất diệt của Niết bàn vô dư, vô thượng mới là tốt hơn hết.” Thần nhân nghe xong vô cùng bội phục, hết lời tán thán.

2.9. Đóng cửa từ con

Đời nhà Đường, ở Lạc Kinh, chùa Quảng Ái, pháp sư Tùng Gián, người Nam Dương, xuất gia lúc tuổi tráng niên, không bao lâu đốn ngộ chơn lý chân không diệu hữu. Đời Đường Võ Tông (841-847), niên hiệu Hội Xương thứ năm (846), huỷ báng đạo trời, triệt hạ chùa Phật, bắt Tăng ni phải hoàn tục, Phật pháp lâm vào đại nạn, bị tàn phá, huỷ hoại, bài xích, đại sư trốn đến ẩn cư trong biệt thự suối nước nóng ở Hoàng Phủ Mai. Đường Tuyên Tôn lên ngôi (847), niên hiệu Đại Trung, năm thứ nhất, khôi phục Phật giáo. Ngay sau đó sư trở lại Lạc Dương, chỗ ở ngày trước. Đứa con của ngài (lúc chưa đi tu ngài đã có gia đình) từ Quảng Lăng đến thăm ngài. Ngài gặp nó ở cửa chùa, vì không nhận ra ngài, nó hỏi : “Đại Sư Tùng Gián ở đâu ?”, đại sư Tùng Gián biết rõ  là con mình nên từ chối không nhận chỉ tay về bên hướng đông nam, con ngài hướng về phía đông nam đi tìm. Đại sư Tùng Gián ngay sau đó đóng cửa không tái xuất đi lại. Nén đau, cắt ái như vậy không gặp mặt đứa con thân sinh, công phu này không phải người bình thường có thể làm được .

2.10. Kháng cự bất khuất

Triều đại nhà Đường, ở kinh sư, chùa Đại Tổng Trì, có pháp sư Trí Thật.

Đại sư Trí Thật lúc ở Lạc Dương, vua Đường Thái Tông* lâm hạnh**  Lạc Dương. Thuở ấy, vì mê phương thuật của đạo giáo cho nên đạo giáo rất được sủng ái, vua hạ chiếu lệnh, danh vị Đạo sĩ cùng với Tề cung hạnh phải đứng trước mặt Tăng lữ. Tăng nhân ở Lạc Ấp trần thuật, dâng lời can gián, nhưng quan đương sự không chấp nhận. Đại sư Trí Thật thấy Hoàng đế giá lâm liền dâng biểu trần tấu, luận rõ những sai lầm to lớn, Hoàng đế mệnh lệnh cho tể tướng Sầm Văn Bổn viết thư chỉ trích đại sư, đại sư chọn điều thiện, cố chấp không chịu vâng theo chiếu lệnh của Hoàng đế. Hoàng đế rất giận, trong buổi đường triều sử phạt đại sư, cho người dùng cây đánh ngài, lột bỏ y phục của ngài, cho ngài mặc y phục của thường dân, rồi bắt đi đày đến địa phương Lãnh Nam. Có người chê cười đại sư không biết tự lượng sức mình, không biết tiến thoái, đại sư nói : “Tôi xưa nay vẫn biết không có cách gì chuyển biến cuộc thế trước đạo sau Tăng, nhưng vì sao tôi cứ như lý mà tranh đấu cho mục đích, là vì muốn để cho người đời sau biết rằng vào triều Đại Đường có một Hòa thượng thà chịu chết không chịu khuất phục trước uy vũ và cố giữ lấy điều đúng”. Nghe đến những lời này ai nấy đều tán thán, bội phục không thôi.

2.11. Phòng tâm ly quá

Triều đại nhà Tống (960-1279), ở Biện Kinh (tức phủ Khai phong, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc ngày nay), chùa Pháp Vân, có Thiền sư Thiện Bổn.

Thiền sư Thiện Bổn họ Đổng, là con cháu đời sau của Đổng Trọng Thư, tể tướng triều nhà Hán (947-950), bác học quần thư, quy y ở chùa Huệ Lâm, xuất gia với Thiền sư Viên Chiếu Tông Bản.

Thời Tống Triết Tông (1086-1101), Sư trụ trì chùa Pháp Vân, vua ban cho hiệu Đại Tống Thiền sư. Ngày thường, không luận làm hay nghỉ điều đoan chính nghiêm trang, mắt không hề liếc đi chỗ khác. Lãnh chúng được 3 năm, chưa từng cười nói tuỳ tiện. Bất cứ đi đến chỗ nào, thấy tượng Phật, Bồ Tát Sư chỉ đứng tuyệt đối không dám ngồi; rau cải, trái cây biến chế gọi là thịt cá, vật liệu thức ăn chay mà gọi tên đồ mặn thì không ăn. Công phu tu tập của đại sư luôn phòng tâm không cho nó đi quá xa trong sự tham muốn, lỗi lầm, ngăn ngừa cẩn thận nghiêm khắc như vậy.

Đời Tống Huy Tông (1101-1126), niên hiệu Đại Quán (1107-1110) thứ 3 (1109), ngày giáp tý, tháng 12, đột nhiên Sư nói với mọi người rằng : “Ta chỉ còn ba ngày thôi”.  3 ngày sau quả nhiên ngài thị tịch. Người đời gọi đại sư Viên Chiếu Tông Bổn là Đại Bổn, Thiền sư Thiện Bổn gọi là Tiểu Bổn v.v…

Bình luận:

Công phu “phòng tâm ly quá” đến  như vậy, người xưa cho rằng là Thánh  Hiền, người  ngày nay cho là cổ hủ, lạc hậu, thật là đáng buồn thay.

2.12.  Suốt đêm chấp tay

Triều đại nhà tống, ở Lô Sơn, chùa Viên Thông, có Thiền sư Cư Nột. Sư thường hay nhập định, pháp tướng rất đặt biệt. Lúc đầu hôm, hai tay đan chéo vào nhau ngồi yên lặng; đến nửa đêm hai tay chấp lại từ từ đưa cao lên đến giữa ngực, thị giả mỗi khi thấy hai tay đại sư đưa lên đến giữa ngực là biết gà sẽ gáy lần đầu. Người cầu pháp phải nên chuyên tâm nhất trí như vậy.

2.13.  Không nói chuyện đời

 Triều đại nhà Tống, Thiền sư Quang Hiếu An, trụ trì chùa Thanh Thái.

Có một hôm ngài nhập định, trong định ngài thấy hai vị Tăng dựa lan can nói chuyện. Lúc đầu, có thiên thần ủng hộ, bảo vệ,  cung kính nghe họ đàm luận, ít lâu sau thiên thần bỏ đi, không bao lâu lại nghe ác quỷ ở hai bên không tiếc lời mắng chửi họ, quét sạch những dấu chân họ đi qua. Sau khi xuất định Ngài truy cứu sự việc, kết quả, nguyên do là hai vị Tăng lúc đầu thảo luận Phật pháp, do đó thiên thần hộ vệ đến nghe, tiếp đến lại nói chuyện nhà trước đây, rồi sau nói đến sự việc cúng dường tài vật, ác quỷ nghe thấy cũng không tiếc lời thoá mạ. An Thiền sư ngay sau đó, phát nguyện suốt đời không nói đến chuyện thế tục.

Bình luận:

Người xưa vì sinh tử đại sự hành cước tham vấn, vừa mới gặp được thầy bạn liền vội vàng đàm luận thưa hỏi một việt lớn này, đâu có thời gian để thảo luận mấy chuyện vụn vặt của thế gian kia? Người ngày nay, suốt ngày nói những chuyện lộn xộn, không có gì để nói. Lại cho rằng phải khó lắm mới  tìm được trường hợp giống như hai vị Tăng này, nghĩ rằng quỷ thần đâu phải lúc nào cũng ở bên cạnh chúng ta, họ lại làm gì được nào? Thực tại thật đáng sợ thay!

2.14. Thấy lỗi của Tăng

Thế tục có ngạn ngữ: “Người đời không nên thấy lỗi lầm của người xuất gia, thấy hoặc nói sẽ có tội”. Nhưng Khổng Phu Tử là thánh nhân, ông còn vui mừng khi người khác biết lỗi lầm của ông, chỉ trích ông. Tử Lộ là một người hiền, cũng vui mừng khi người khác nói lỗi lầm của ông. Là người xuất gia lại sợ người khác biết lỗi lầm của mình mà không muốn nghe hay sao? Cần biết rằng, không nên chỉ thấy một mặt lỗi lầm của người xuất gia, đây là đối với người tại gia mà nói. Người xuất gia dựa vào câu nói nầy làm xằng làm bậy không một chút sợ sệt. Như vậy, cái câu nói này trở thành lương dược của người tại gia mà độc dược của người xuất gia, thật đáng buồn thay!

2.15. Môn đình cao tuấn 

Người xưa nói ý nghĩa của “Cửa đình cao lớn” là giống như cư sĩ Duy Ma Cật thị hiện có bệnh, Phật sai quý thầy A-la-hán đi đến hỏi thăm, quý thầy A-la-hán mỗi người đều nêu lý do nói rằng họ không có tư cách đi thăm hỏi cư sĩ Duy Ma Cật. Bồ tát Văn Thù cũng nói: “Vị đại đức này rất khó ứng phó”, hình ảnh này gọi là “Môn đình cao tuấn”. Sau này, chư đại tôn sư thiền tông, lúc người học đạo tham vấn, hoặc dùng cây đánh, hoặc thét lên thật lớn, hoặc đưa lên một ngón tay, hoặc trương cung lên muốn dùng tên bắn người, hoặc buông một câu nói, một khẩu ngữ, ví như mộc tai làm canh không có cách gì ăn được, lại giống như Thái a bảo kiếm, không thể sờ vào được (kiếm rất bén, sờ vào liền bị chảy máu), lại giống như ánh trăng trong nước, không thể nắm bắt được, nếu như  không phải là kẻ tham học lâu ngày, công phu đã sâu, không dám lên cửa cầu giáo huấn, giống như trường hợp nầy gọi là “Môn đình cao tuấn”. Kỳ thật, tôn sư bình đẳng thật lòng tiếp người, tuyệt đối không cố ý làm nên cao lớn nghiêm khắc. Nhưng do tâm người học bị đánh tự  đề cao lên, một cách tự nhiên sinh lòng kính sợ. Đâu phải cố ý nâng cao tư thế, khiến oai phong, lời lẽ to lớn, sắc mặt nghiêm khắc, biểu hiện dáng vẻ bề ngoài nghiêm khắc, oai nộ mà cho là “Môn đình cao tuấn” hay sao?

2.16. Người xuất gia đua theo việc học thế tục

Học vấn của nhà nho lấy các sách Lục kinh (thư, thơ, dịch, lễ, nhạc, xuân thu), Luận ngữ, Mạnh tử, làm chuẩn, và người học Lão Trang thậm chí kinh Phật cũng cấm hẳn không cho học, chỉ chuyên nghiên cứu học hỏi một môn, đó là đạo lý chính đáng, không có gì lấy làm lạ. Làm người xuất gia cũng phải giống như thế, nên chuyên nhất một việc tu hành thì mới mong thành tựu. Nhưng ngày nay, có nhiều Hoà thượng không đọc tụng kinh Phật mà đọc sách nhà nho, đọc sách nhà nho chưa đủ, thậm chí còn đọc Lão Tử, Lão Trang, người thông minh tinh sảo một chút lại thêm chú giải, viết sớ giải thích. Vậy còn chưa đủ, lại học làm thơ, sáng tác văn chương, học thư pháp, học thư tín…. Học toàn những thứ không đâu này đều chướng ngại cho việc học đạo. Xưa nay, chư vị tổ sư có người bác thông Nho gia, Lão, Trang, thậm chí giỏi thơ từ, chữ, hoạ, là dùng để độ sanh, đó là vì các ngài đã nắm lấy sự sống chết của các ngài rồi, học Phật đã đến chỗ  tinh thâm, không hại đến du hí tam muội, để rộng hoá duyên. Người bây giờ việc sanh tử chưa xong mà đua theo việc học bên ngoài, đó là một hiện tượng suy vi của Phật pháp, thật không thuốc chữa!

Người xuất gia lại có người làm thầy địa lý, làm thầy bói quẻ, xem tướng số mệnh, làm thầy thuốc, làm thầy thuốc khoa phụ nữ, làm thầy phù thuỷ, đốt lửa luyện chì, luyện thuỷ ngân … thời kỳ mạt pháp những sự tai hại thực tại rất nhiều. Hoặc có người nói : “Đại sư Bách Trượng Hoài Hải sai Tư Mã Đầu Đà tuyển chọn một đạo tràng có thể xây dựng cho 500 vị Tăng tu hành, liền tìm được đạo tràng Quy Sơn. Đây là nhờ công lao của thầy địa lý! Tiếp theo lại tuyển chọn trụ trì đạo tràng Quy Sơn và đã chọn được Thiền sư Đại Hữu, vị Tăng tài này không thể có nhiều được, đó là công lao của tướng sĩ ! Vì sao lại nói như vậy?” Ôi, đó là thánh hiền thửa xưa vì xiển dương Phật pháp, phổ lợi quần sanh mà tuỳ thuận cơ duyên và phương tiện thôi! không phải chỗ cho hàng phàm phu tục tử có thể hiểu và đo lường được, huống chi Thiền sư Bách Trượng, Tư Mã Đầu Đà là hai người thuộc về nhân vật nào há có thể để cho những thầy địa lý, tướng sĩ… đem ra so sánh !?

TỔNG LUẬN

Có lẽ có người sẽ nói như vậy: “Tăng” có nghĩa là “lục hoà kính”, và còn phải tu nhẫn nhục, chịu đựng nên không thể có chữ “nghiêm”. Đây là không hiểu ý nghĩa chữ “nghiêm” mà tôi nói. Tôi nói “nghiêm” không phải “nghiêm khắc” mà là “nghiêm chính”! Dùng hạnh  nghiêm chính để thâu nhiếp thân tâm, thì tâm sẽ được chính; dùng hạnh nghiêm chính  để nắm giữ chánh  pháp thì đạo phong pháp môn có thể tự mình gây dựng lên sự nghiệp. Nếu như biểu hiện hành vi cử chỉ kỳ lạ đặc biệt để cầu danh dự, làm điều hung ác, bạo ngược để tỏ rỏ oai phong của mình và cho đó là nghiêm chính, thực tại là có khác biệt một trời một vực, người xuất gia không thể không phân biệt rõ ràng!